Fr Francesco Patton, OFM, reflecteert op de stad Nazareth.
Door Fr Francesco Patton, OFM
Nazareth, (Natzrat in het Hebreeuws en an-Nasira in het Arabisch), is een complexe en fascinerende stad, genesteld in de heuvels van Galilea. Met een bevolking van bijna 80.000, houdt het het record van de grootste Arabische stad binnen de Staat Israël. De demografische samenstelling onthult een unieke religieuze rijkdom: ongeveer een derde van de bevolking is christelijk, bestaande uit Grieks-orthodoxen (die ongeveer de helft uitmaken), Latijns-ritus katholieken (roomskatholieken), Griekse Melkieten, Maronieten, Koptisch, Anglicanen en Lutheranen. De lokale Latijnse parochiekerk (uit 1620) is de meest bevolkte in het Heilige Land, met 9.000 parochianen. Helaas heeft de lokale bevolking de laatste jaren geleden onder criminaliteit en geweld binnen de Arabisch-sprekende gemeenschap. Dit heeft geleid tot openbare demonstraties tegen het gebrek aan politie-interventie om de veiligheid in Arabisch-sprekende gemeenschappen te waarborgen.
Vanuit een stedenbouwkundig perspectief vormt Nazareth een enkele cluster met de overwegend Joodse moderne stad, Nof HaGalil, (Hebreeuws voor "Uitzicht op Galilea" en voorheen bekend als Natzrat Illit, Boven-Nazareth). Ondanks de ietwat chaotische stedelijke ontwikkeling van de stad, blijft het vanwege zijn betekenis in de economie van de verlossing de "parel van Galilea", zoals pelgrims uit de Middeleeuwen het noemden (vgl. H. Fürst - G. Geiger, Terra Santa: Guida francescana per pellegrini e viaggiatori, Terra Santa Edizioni, MI, 2018, pp. 119-142/1021).
De stilte van de eeuwen en het begin van het Evangelie
Het is interessant op te merken dat Nazareth volledig afwezig is op de pagina's van het Oude Testament, net zoals het in de geschriften van klassieke historici. Deze afwezigheid uit de bronnen suggereert dat het dorp in de oudheid weinig relevantie had, wat Nathanaël in het Evangelie van Johannes ertoe bracht sceptisch te vragen: "Kan er iets goeds uit Nazareth komen?" (Jn 1:46).
Met het Nieuwe Testament kwam de stad echter krachtig binnen in de universele geschiedenis, en vooral in de geschiedenis van de verlossing. Zoals een oude inscriptie tegenover het altaar in de Grot van de Aankondiging luidt: "Hier werd het Woord vlees". Hier vond het wonder van Gods incarnatie plaats, waarbij de oneindige afstand die hem van ons scheidde, werd overbrugd. Hier, in de schoot van de Maagd Maria, begon vanaf het moment van Jezus' conceptie de volheid van de goddelijkheid in het vlees te wonen (vgl. Col 2-9). Jezus bracht het grootste deel van de eerste 30 jaar van zijn aardse leven hier door, in "verborgenheid", aan het werk in een perifere, nauwelijks bekende en enigszins verachte dorp. De Evangeliën van Lucas, Mattheüs en Marcus onthullen enkele details van zijn dagelijks leven: zijn gehoorzaamheid aan zijn ouders (vgl. Lk 2:51), zijn groei in wijsheid, leeftijd en genade (vgl. Lk 2:40, 52) en zijn handmatige werken als de "zoon van een timmerman" (vgl. Mt 13:55 en Mk 6:3). Deze 30 gewone jaren hebben elke hoek van de stad geheiligd als een heilige plaats: de plaats waar de Zoon van God opgroeide, waar hij leerde de Schrift te lezen en te bidden, waar hij leerde werken. En dit alles binnen een Joodse familie in de eerste eeuw, die hem introduceerde in de tradities en de religiositeit van zijn volk, zoals grondig gedocumenteerd door Fr Frédéric Manns, OFM (vgl. F. Manns, L'ebreo di Nazaret, ETS, 2019).
De fundamenten van de geschiedenis: Archeologisch bewijs
Een "rehabilitatie" van het oude dorp werd mogelijk gemaakt door archeologische onderzoeken die in de 19e en 20e eeuw werden uitgevoerd, vooral door Broeder Benedict Vlaminck, OFM, (1892), Fr Prospero Viaud, OFM, (1907-1909), Fr Bellarmino Bagatti, OFM, (1955) en door Fr Eugenio Alliata, OFM, - generaties van Minderbroeders die als archeologen dienden bij het Studium Biblicum Franciscanum in Jeruzalem. Hun publicaties zijn de basis voor de kennis van de plaats vanuit een archeologisch perspectief. Ten tijde van Christus rees Nazareth op vanaf een heuvel in een natuurlijke kom, precies in het gebied dat nu uitkijkt op het heiligdom en het Franciscaner klooster. Opgravingen onthulden een plattelandsnederzetting die typiсh was voor die tijd: stenen huizen, in de rots uitgehouwen grotten, interne trappen, waterreservoirs en graansilo's. Hoewel Nazareth niet wordt genoemd in pre-christelijke geschriften, wijzen keramische bevindingen erop dat de nederzetting vanaf het tweede millennium voor Christus voortdurend bewoond was (vgl. https://www.custodia.org/it/santuari/nazaret-basilica-dellannunciazione/).
De Grot van de Aankondiging bevindt zich in het midden van deze locatie. De eerste meldingen van [het bestaan van] een Kerk verschenen laat, rond 570 na Christus, in een geschreven verslag door een pelgrim uit Piacenza: "Het Heilige Huis is een Basiliek, en daar worden veel genaden verkregen, dankzij [Maria's] gewaden" (vgl. Antonini Peregrini Itinerarium 5, in: Migne, PL, LXXII, col 901). De pelgrim uit Piacenza voegt interessante informatie toe over de vrouwen van Nazareth, die, zegt hij, als de mooiste werden beschouwd, een schoonheid die ze toeschreven aan hun verwantschap met de Maagd Maria.
Een eeuw later (circa 670), gaf een andere pelgrim, de Frankische bisschop Arculf, verder getuigenis toen hij het volgende over Nazareth schreef: "Hier werden twee grote kerken gebouwd, één in het midden van de stad, opgericht op twee bogen, waar het huis waarin onze Heer en Verlosser werd opgevoed, ooit stond. De andere kerk werd gebouwd op de plaats van het huis waarin de Aartsengel Gabriël met de Zalige Maria sprak, toen hij haar op haar eigen aanwezige vond" (vgl. Adamnano di Iona, De Locis Sanctis, II, 26, in: J. P. Migne, PL, LXXXVIII, col 801). Echter, archeologische gegevens onthulden ook de aanwezigheid van veel oudere plaatsen van aanbidding.
De Basiliek van de Aankondiging: Een brug tussentijdperken
De huidige basiliek is ontworpen door de architect Giovanni Muzio, en gewijd op 25 maart 1969, op de Feestdag van de Aankondiging, door kardinaal Gabriel-Marie Garrone. Het is een monument dat 2000 jaar geloof belichaamt. De constructie van gewapend beton is ontworpen in de vorm van een omgekeerde lelie, en fungeert als een schatkamer die eerdere stratificaties bevat.
Het kloppende hart van het heiligdom dat het mysterie van de Incarnatie huisvest, bevindt zich op het lagere niveau. De kerk op dit niveau is ondergedompeld in een sfeer van gedimde verlichting die meditatieve inspiratie oproept, met de Grot als focus. Sint Franciscus beschreef het als "de plaats waarin de Almachtige Hemelse Vader, door Sint Gabriël, zijn engel, het Woord van de Vader aankondigde - zo waardig, zo heilig en glorieus - in de schoot van de heilige en glorieuze Maagd Maria, en uit haar schoot het ware vlees van de mensheid en kwetsbaarheid ontving" (vgl. 2 Lf 4: FF 181). Hier zijn de overblijfselen van een Byzantijnse apsis zichtbaar, en verder naar beneden, een gebouw dat voor aanbidding werd gebruikt, daterend uit de vierde eeuw: "Epiphanius van Salamis (ongeveer 375 na Christus) schreef dat, na het ontvangen van de Doop, Jozef van Tiberias, die zich van het Jodendom had bekeerd, kerken had gebouwd in zijn geboorteplaats evenals in Sepphoris, Nazareth en Kapernaüm, ook dankzij een bijdrage van de keizer" (H. Fürst - G. Geiger, op. cit., 123/991). Een van de meest waardevolle ontdekkingen die in het museum tentoongesteld zijn, is de basis van een kolom met de Griekse inscriptie van het begin van de "Wees Gegroet Maria" (in het Grieks "Xe Mapia", dat wil zeggen, "Chaire Maria", wat betekent "Verheug je Maria" (vgl. Lk 1:28). Het is de oudste archeologische getuigenis van de groet van de Engel aan de Maagd Maria, ontdekt door Fr Bellarmino Bagatti, ofm, in 1955 (vgl. Ibidem, 124/991).
De zogenaamde "Grot van Conon", "gesponsord" door een diaken uit Jeruzalem genaamd Conon, aan het eind van de vierde eeuw, bevindt zich hier. Versierd met bloemmotieven, is het verbonden met de herinnering aan een martelaar uit de derde eeuw, die ook dezelfde naam droeg, en die trots had verklaard dat hij uit Nazareth was en verwant aan Christus (vgl. Martirio di San Conone, 13.4. in H. Musurillo, The Acts of the Christian Martyrs, Oxford University Press, 1972, p. 188).
In tegenstelling tot het lagere niveau, is het bovenste niveau van de Basiliek gevuld met licht en is het gewijd aan Maria, Moeder van de Kerk. De gehele Basiliek, die werd gebouwd tijdens het Tweede Vaticaans Concilie, belichaamt op de een of andere manier het hoofdstuk VIII van Lumen Gentium over "De Zalige Maagd Maria, Moeder van God in het mysterie van Christus en de Kerk". De bronzen ingangsdeuren tonen de "Kerk van de besnijdenis" en de "Kerk van de heidenen", zoals ingeschreven in het Latijn boven de stijlen en geïllustreerd in het beeldhouwwerk dat episodes uit het Oude en Nieuwe Testament verbeeldt. Binnen viert de grote mozaïek in de apsis door Salvatore Fiume met oecumenische sensitiviteit de "één, heilige, katholieke en apostolische" Kerk, met Maria die op de achtergrond voorbede doet. In de vorm van een omgekeerde lelie, is de koepel een eerbetoon aan de Onbevlekte Maagd, die, met haar "Hier ben ik" (vgl. Lk 1:38) in de grot hieronder, de "Maagd gemaakt Kerk" werd (Sint Franciscus, SalV 1: FF 259), en door het geven van geboorte aan de Zoon van God in het vlees, ook het begin van het Lichaam van Christus, dat de Kerk is, inwijdde.
Langs de muren getuigt een galerij van Mariëniconen uit de hele wereld van de vervulling van de profetie van het Magnificat: "Voortaan zullen alle geslachten mij zalig prijzen" (Lk 1:48). Die uit Azië, Afrika en Amerika zijn bijzonder suggestief, met hun afbeeldingen van het gezicht van de Maagd Maria met de trekken van verschillende culturen, wat de universaliteit van de christelijke boodschap en de noodzaak van inculturatie benadrukt.
Wisselende historische gebeurtenissen
De geschiedenis van Nazareth was gekenmerkt door momenten van pracht en momenten van vernietiging. Na de Byzantijnse periode bouwden kruisvaarders een imposante kathedraal (70 bij 30 meter), waarvan de muren nog gedeeltelijk geïntegreerd zijn in het huidige gebouw. De nederlaag van de christenen bij Hattin in 1187, en de daaropvolgende vernietigende woede van Sultan Baibars in 1263, reduceerden de basiliek eeuwenlang tot puin. De wedergeboorte ervan is het resultaat van de vasthoudendheid van de Franciscanen van de Custodie van het Heilige Land. Na verschillende mislukte pogingen en gedwongen ontsnappingen, slaagden zij erin zich daar permanent te vestigen, in 1620. Tussen 1697 en 1770 kochten de broeders het hele dorp en betaalden jaarlijks belasting aan de Pasha van Akko. In die tijd had de officiële titel van de Bewaker van het klooster "Emir van Nazareth", die de functie uitoefende om de burgerlijke en religieuze rechten van de bevolking te beschermen.
Buiten de Basiliek: het Museum en de Kerk van Sint Jozef
Het complex van Nazareth biedt andere historische juwelen. Het archeologische museum bewaart vijf Romeinse kapitelen uit de tijd van de Kruistochten. Ze werden ontdekt door Fr Prospero Viaud, ofm, in 1908, buitengewoon goed bewaard omdat Christenen ze onder het zand hadden verborgen voordat de stad viel. Hun sculpturen vertegenwoordigen een van de hoekstenen van de middeleeuwse kruisvaarderskunst in het Midden-Oosten. Ze beelden scènes uit de Heilige Schrift en uit de Apocriefe boeken uit. De Kerk van Sint Jozef ligt op korte afstand. Het werd gebouwd op een reeks grotten en reservoirs die volgens de traditie worden geïdentificeerd als het huis en de werkplaats van de Heilige Familie. Sint Paus Paulus VI gaf hier een prachtig discours, tijdens zijn pelgrimstocht naar Nazareth, waarin hij sprak over de "school" van de Heilige Familie: Hier begrijpen we "de les van het gezinsleven: moge Nazareth ons de betekenis van gezinsleven leren, de harmonie van liefde, de eenvoud en nobele schoonheid, de heilige en onschendbare aard; moge het ons leren hoeet zoet en onvervangbaar zijn onderwijs is, hoe fundamenteel en ongeëvenaard zijn rol op het sociale terrein. De les van arbeid: O Nazareth, huis van 'de zoon van de timmerman'. We willen hier de strenge en verlossende wet van menselijke arbeid begrijpen en prijzen, hier het bewustzijn van de waardigheid van arbeid herstellen, hier in herinnering roepen dat arbeid niet een doel op zich kan zijn, en dat het vrij en edel is in verhouding tot de waarden - voorbij de economische - die het motiveren. We willen hier alle arbeiders van de wereld groeten, en hen wijzen op hun grote Model, Hun Goddelijke Broeder, de Kampioen van al hun rechten, Christus de Heer!" (vgl. Paulus VI Toespraak in Nazareth, 5 januari 1964).
Een boodschap en een oproep tot vrede
Vandaag de dag blijft Nazareth een plaats van grens en convergentie. Ondanks de periodieke spanningen die zich voordoen in het Heilige Land, blijft de stad getuigen van de mogelijkheid van een ontmoeting tussen culturen en religies. Met zijn bronzen deuren en stenen sculpturen vertelt de façade van de Basiliek het verhaal van de verlossing, culminerend in het mysterie van de Incarnatie, onze verlossing, die wordt vervuld op Golgotha, afgebeeld in het bronzen kruis boven het tympanon, geïnspireerd door het Evangelie van Johannes. Thus, op het lagere niveau, met haar "Hier ben ik", wordt Maria de Moeder van de Verlosser (vgl. Lk 1:26-38), terwijl ze op het bovenste niveau, aan de voet van het kruis, de Moeder van de Kerk wordt terwijl ze de leerling welkom heet die door haar gekruisigde Zoon wordt bemind (vgl. Jn 19:25-27).
De structuur van de Basiliek zelf herinnert pelgrims eraan dat de Incarnatie van de Zoon van God in Nazareth, een nederig en irrelevant plaats, wijst op onze verlossing. Nazareth, Bethlehem en Jeruzalem kunnen niet worden gescheiden: de incarnatie, geboorte, leven, lijden, dood en opstanding van Jezus maken deel uit van een enkele mysterieuze reis die door God gewild is om ons te verlossen en zijn kinderen te maken. Zoals Sint Paulus ons herinnert: "Maar toen de volheid van de tijd gekomen was, zond God zijn Zoon, geboren uit een vrouw, geboren onder de wet, om degenen die onder de wet waren te verlossen, opdat wij de adoptie als kinderen zouden ontvangen. En omdat jullie kinderen zijn, heeft God de Geest van zijn Zoon in onze harten gestuurd, schreeuwend: Abba Vader!" (Gal 4:4-6).
In zijn gids voor het Heilige Land merkt Vader Geiger de unieke historische samenloop op van de installatie van de keramische bas-reliëf die de Patrona Germaniae afbeeldt en zijn symboliek: "Het is een Madonna die twee kinderen met haar mantel beschermt. Een van de kinderen is van het Oosten, terwijl het andere van het Westen is. Ze worden gescheiden door een muur, maar ze reiken hun handen naar elkaar, van hun tegenovergestelde zijde. Het beeld is bijzonder krachtig omdat de Berlijnse muur viel in oktober 1989, slechts enkele weken nadat het bas-reliëf naar Nazareth was vervoerd" (vgl. H. Fürst - G. Geiger, op. cit., 127/991). Onze gebed en onze hoop is dat alle muren van vijandigheid zullen vallen, in het Heilige Land en over de hele wereld. Daarom heeft Maria de Zoon van God ter wereld gebracht. Daarom was Jezus van Nazareth, de Zoon van God die vlees werd, bereid om te sterven aan het kruis en is de reden waarom hij de Kerk oprichtte (vgl. Eph 2:13-20).
Bedankt voor het lezen van ons artikel. U kunt op de hoogte blijven door u in te schrijven voor onze dagelijkse nieuwsbrief. Klik hier
