Paus Leo en Patriarch Bartholomeus verwerpen geweld in naam van God

Door Linda Bordoni

Op de derde dag van zijn apostolische bezoek aan Türkiye reisde paus Leo XIV naar de patriarchale kerk van St. George in Istanbul, waar hij zich bij de oecumenische patriarch Bartholomeus I voegde voor de plechtige recitatie van de doxologie en de ondertekening van een gezamenlijke verklaring die hun gedeelde inzet voor de weg naar herstelde volledige gemeenschap bevestigt en hun gezamenlijke afwijzing van elke beroep op religie om geweld te legitimeren.

“Het doel van de christelijke eenheid,” stelt de verklaring, “bevat het doel om op fundamentele en levensgevend wijze bij te dragen aan vrede onder alle volken. Samen verheffen we vurig onze stemmen in het aanroepen van Gods geschenk van de vrede voor onze wereld.”

Opmerkend dat “tragisch genoeg, in veel gebieden van onze wereld, conflict en geweld blijven de levens van zoveel mensen verwoesten,” deden de paus en de patriarch een oproep “aan degenen die burgerlijke en politieke verantwoordelijkheden hebben om alles mogelijk te doen om ervoor te zorgen dat de tragedie van de oorlog onmiddellijk stopt, en we vragen alle mensen van goede wil om onze oproep te ondersteunen.”

De ontmoeting tussen de twee leiders vond plaats op de vooravond van het feest van de heilige Andreas, de Eerste Geroepene Apostel en patroon van het oecumenisch patriarchaat.

De verklaring begint met de woorden van de psalmist: “O geef dank aan de Heer, want hij is goed, zijn trouw liefde duurt voor altijd,” waarbij de paus en de patriarch dankbaarheid uitspreken voor de genade van een broederlijke ontmoeting geworteld in kerkelijke liefde en trouw aan de wil van Christus.

Een gedeelde oproep tot eenheid in de waarheid van het Evangelie

Paus Leo en patriarch Bartholomeus herinneren eraan dat de zoektocht naar volledige gemeenschap niet is gebaseerd op menselijke diplomatie, maar op gehoorzaamheid aan het gebed van de Heer in het Evangelie van Johannes: “opdat zij allen één mogen zijn… zodat de wereld moge geloven.”

Ze bevestigen hun vastberadenheid om samen verder te gaan “in liefde en waarheid,” en nodigen alle gelovigen – geestelijkheid, monniken, gewijde personen en leken – uit om te bidden en te werken voor de vervulling van deze goddelijke aanvraag.

Nicaea op 1700: Een belijdenis gedeeld en ontvangen

De verklaring reflecteert op de 1,700ste verjaardag van het Eerste Oecumenisch Concilie van Nicaea, dat de dag ervoor werd herdacht.

Daarin beschrijven de twee leiders Nicaea als “een providentiëel evenement van eenheid,” en merken op dat het belang ervan niet alleen ligt in de historische herinnering, maar in de voortdurende openheid voor de Heilige Geest die het Concilie leidde.

Ze stellen dat christenen met elkaar verbonden zijn door het geloof dat wordt belijden in de aardse geloofsbelijdenis: de belijdenis van Jezus Christus, “ware God uit ware God, homoousios met de Vader,” die is vleesgeworden voor onze verlossing, gestorven en weer opgestaan, naar de hemel is opgestegen en zal komen in glorie om de levenden en de doden te oordelen.

Deze gedeelde ontvangst van de geloofsbelijdenis, schrijven ze, stelt de kerken in staat om gezamenlijke uitdagingen het hoofd te bieden “met wederzijds respect… en oprechte hoop.”

Een gemeenschappelijke datum voor Pasen: voortgezet onderscheid

Dankend dat dit jaar alle christenen Pasen op dezelfde dag vierden, beschrijven paus Leo XIV en patriarch Bartholomeus I dit als een geschenk van goddelijke voorzienigheid.

Ze vernieuwen hun bereidheid om het onderscheid dat al aan de gang is voort te zetten “om samen elk jaar het Feest der Feesten te vieren,” biddend dat alle christenen mogen worden geleid “in alle wijsheid en geestelijk begrip.”

Zestig jaar na de genezing van de kloof van 1054

De verklaring benadrukt ook de 60ste verjaardag van de gezamenlijke verklaring van paus Paul VI en oecumenische patriarch Athenagoras uit 1965, die de uitwisseling van excommunicaties van 1054 opheft.

De paus en de patriarch danken voor dat beslissende gebaar, dat de weg opende naar dialoog geworteld in “vertrouwen, waardering en wederzijdse liefdadigheid.”

Ze moedigen degenen die nog twijfelen over dialoog aan om aandachtig te luisteren naar de Heilige Geest, die christenen aanspoort om de wereld een vernieuwde getuigenis van verzoening aan te bieden.

Theologisch dialoog en concrete samenwerking

Ter bevestiging van hun steun aan de Gezamenlijke Internationale Commissie voor Theologische Dialoog tussen de Rooms-Katholieke Kerk en de Orthodoxe Kerk, merken de twee leiders op dat de huidige fase kwesties onderzoekt die historisch als verdelend zijn beschouwd.

Ze prijzen de theologische dialoog, broederlijke contacten, gemeenschappelijk gebed en samenwerking op terreinen waar gezamenlijke initiatieven al mogelijk zijn, en moedigen alle gelovigen aan om de tot nu toe geboekte vooruitgang te omarmen en te “arbeiden voor [de] voortzetting.”

Een verenigde afwijzing van geweld in naam van religie

Een centraal thema van de tekst is de ethische en spirituele noodzaak om het misbruik van religie te verwerpen.

“Wij verwerpen elke gebruik van religie en de naam van God om geweld te rechtvaardigen,” schrijven de paus en de patriarch en verheffen samen hun stemmen in een oproep tot vrede te midden van voortdurende conflicten.

Ze dringen er bij burgerlijke en politieke leiders op aan alles te doen wat mogelijk is om een einde aan de oorlog te brengen, en roepen alle mensen van goede wil op om de inspanningen voor vrede te ondersteunen.

Authentieke interreligieuze dialoog, benadrukken ze, is geen bron van verwarring maar “essentieel voor de co-existentie van volken van verschillende tradities en culturen.”

Bij het herdenken van de 60ste verjaardag van Nostra Aetate, roepen ze alle mensen op samen te werken aan de bouw van een rechtvaardige en ondersteunende wereld en zorg te dragen voor de schepping, daarbij “onverschilligheid, verlangen naar dominantie, hebzucht omwille van winst en xenofobie” weerstaan.

Hoop geworteld in het mysterie van de Drie-eenheid

Ondanks de ernst van wereldgebeurtenissen, drukt de verklaring onwankelbare christelijke hoop uit.

“God zal de mensheid niet verlaten… Door de Heilige Geest weten en ervaren we dat God bij ons is,” bevestigen ze.

Ze geven iedere persoon – vooral degenen die honger, eenzaamheid of ziekte lijden – in handen van de barmhartigheid van God en roepen de genade in dat “hun harten bemoedigd mogen worden, terwijl ze in liefde met elkaar verbonden zijn.”

Bedankt voor het lezen van ons artikel. U kunt op de hoogte blijven door u aan te melden voor onze dagelijkse nieuwsbrief. Klik hier