Disclaimer: Vertaling gemaakt met AI. Kan onregelmatigheden bevatten. Klik hier voor het originele bericht.
Net iets meer dan 52% van de IJslanders stemt tegen het hervatten van de onderhandelingen over lidmaatschap van de Europese Unie. Het referendum benadrukt een belangrijke verdeeldheid binnen het land: tussen landelijke gebieden, waar de “Nee”-stem overheerste, en de hoofdstad, waar de meerderheid voor “Ja” stemde.
Door Cosimo Graziani
Met iets meer dan 52% van de stemmen besloten de IJslanders om de onderhandelingen over lidmaatschap van de Europese Unie niet te hervatten.
Het referendum vond plaats op zaterdag 29 augustus, en er was een uitzonderlijk hoge opkomst op het Atlantische eiland, die meer dan 82% bedroeg. De stem had niet alleen nationaal, maar ook internationaal gevolgen: een gunstig resultaat zou verdere momentum hebben gegeven aan het proces van Europese integratie, dit keer niet op de Westelijke Balkan of in Oost-Europa, maar in het Arctisch gebied.
Belangrijke verdeeldheid binnen het land
Het referendum maakte deel uit van het verkiezingsprogramma van de centrumlinkse regering onder leiding van Kristrún Frostadóttir. Het was aanvankelijk gepland voor 2027, maar bepaalde factoren, zoals de expansionistische ambities van de Amerikaanse president Donald Trump met betrekking tot Groenland, leidden ertoe dat de regering de stemming een jaar naar voren haalde.
De IJslandse premier Kristrun Frostadottir houdt een persconferentie in Reykjavik (REUTERS)
Het “Ja”-kamp ontving 47% van de stemmen. Als het had gewonnen, zou de IJslandse regering onderhandelingen zijn begonnen die velen relatief kort verwachtten, gezien een aantal gunstige factoren: de deelname van het land aan de interne markt en het Schengengebied, de afstemming met veel Europese beleidslijnen, en, niet te vergeten, een aantal onderhandelingshoofdstukken die al waren afgesloten tijdens de vijfjarige periode van 2009 tot 2013, toen Reykjavík een EU-kandidaat was voordat het zich vervolgens terugtrok.
Het referendum benadrukte een belangrijke kloof binnen het land – die tussen landelijke gebieden en de hoofdstad. In landelijke gebieden steunden kiezers overtuigend “Nee”, terwijl kiezers in de hoofdstad “Ja” steunden. Dit is geen nieuwe verdeeldheid als het gaat om de Europese Unie. Het was ook te zien bij de Brexit-stemming in 2016.
De kwestie die de grootste invloed had, was een oude: visrechten. De sector biedt werk aan 10% van de bevolking en is goed voor 40% van de export van het land. Lokale vissers vrezen dat, eenmaal binnen de EU, schepen uit andere landen zouden kunnen worden toegestaan om te vissen in IJslandse wateren, wat de sector zou schaden. Niet verwonderlijk is dit, toen IJsland een EU-kandidaat was, het enige onderhandelingshoofdstuk waar de gesprekken vastliepen en werden opgeschort.
Europese reacties
De IJslandse regering heeft verklaard dat het resultaat geen invloed zal hebben op het werk van de administratie. Premier Frostadóttir gaf aan dat het een overwinning voor de democratie vertegenwoordigde en dat de kwestie van het hervatten van de onderhandelingen niet zou worden overwogen tot ten minste het einde van haar termijn, die in 2028 afloopt. Op dit moment is het echter gemakkelijk voor te stellen dat het onderwerp nog veel langer terzijde zal worden geschoven.
Degenen die het resultaat verwelkomden, waren de eurosceptische krachten op het continent. De Britse politicus Nigel Farage feliciteerde het IJslandse volk met het “behouden van hun onafhankelijkheid”, terwijl de Franse leider Marine Le Pen zei dat de resultaten van het referendum “bewijs zijn dat een ander model van Europa”, gebaseerd op samenwerking tussen soevereine landen, “mogelijk is.”
IJsland stemde ‘Nee’ tegen het hervatten van de lidmaatschapsonderhandelingen met de Europese Unie, zoals de definitieve referendumsresultaten op 30 augustus 2026 toonden (AFP of licentiehouders)
Brussel reageerde anders en gaf zijn reactie pas gisteren – 30 augustus – zowel via de voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, als via uitspraken van de woordvoerder van de voorzitter van de Europese Raad. In beide gevallen werd benadrukt dat, ondanks het resultaat, IJsland een belangrijke partner voor de EU blijft.
Het Arctisch gebied blijft buiten bereik
Het resultaat vertegenwoordigt een verlies voor Brussel. Terwijl een ander referendum nodig zou zijn geweest voor IJsland om een volledig EU-lidmaatschap te behalen, sloot de stemming van zaterdag een belangrijke deur voor Brussel in het Arctisch gebied.
De EU bevordert milieuvriendelijke en sociale kwesties in de regio, maar een IJsland dat EU-lid was, zou de Unie aanzienlijke invloed hebben gegeven over andere kwesties in de regio, vooral de zoektocht naar zeldzame aardmetalen en de ontwikkeling van logistieke corridors.
De Europese Unie loopt zo het risico een andere kans te missen om zich gelijk te stellen aan de andere grootmachten die actief zijn in de regio: de Verenigde Staten, Rusland en China. Deze landen zullen nu in staat zijn om de hulpbronnen van de regio en de logistieke routes die ontstaan naarmate het ijs smelt, met nog meer vastberadenheid te benutten.
Dank u voor het lezen van ons artikel. U kunt op de hoogte blijven door u in te schrijven voor onze dagelijkse nieuwsbrief. Klik hier.
© Dicastery for Communication – Vatican News
