AVG-nieuws: over het gebruik van AI-assistenten in parochies
RKKERK.NL |
2 september 2025
Dit bericht is met toestemming overgenomen. Klik hier voor het originele bericht.
Binnen parochies groeit de belangstelling voor digitale hulpmiddelen. Steeds vaker komt ook kunstmatige intelligentie (AI) ter sprake, zoals ChatGPT, Copilot of Gemini. Deze programma’s kunnen teksten schrijven, informatie samenvatten of ideeën aandragen. Dat kan het werk in de parochie verlichten – mits AI verantwoord wordt gebruikt en als hulpmiddel wordt beschouwd in plaats van vervanging van menselijke intelligentie.
Waar kunnen AI-assistenten bij helpen?
Het maken van een eenvoudig vergaderschema of rooster.
Het herschrijven van een algemene tekst voor het parochieblad of de nieuwsbrief.
Het bedenken van een werkvorm voor catechese of een korte toelichting bij een feestdag.
Het formuleren van een bedanktekst voor vrijwilligers.
AI werkt via servers buiten Europa. Dat betekent dat gegevens (inclusief persoonsgegevens) gedeeld worden met buitenlandse entiteiten. Alles wat de gebruiker invoert, verlaat dus tijdelijk diens computer. De Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwt dat dit een risico kan zijn. Zie hierover het nieuwsbericht van de Autoriteit Persoonsgegevens.
Niet doen:
Geen persoonsgegevens invoeren, ook niet van parochianen of vrijwilligers.
Geen gegevens uit de RK-ledenadministratie (DocBase, Exact) delen met AI-assistenten.
Geen spelfouten laten corrigeren door AI-assistenten in vertrouwelijke documenten of teksten, zoals notulen van vergaderingen of verslagen van pastorale gesprekken.
Geen bank- of contactgegevens invoeren in AI-assistenten.
Wie voorzichtig te werk gaat, kan AI inzetten als digitale assistent. AI is altijd een hulpmiddel, geen vervanging van menselijk werk. Dat sluit ook aan bij het recente kerkelijke document over AI. Zie ook dit nieuwsbericht.
Zorgvuldigheid en privacy blijven vooropstaan. Bij goed gebruik kan dit nieuwe gereedschap de parochie ondersteunen, zonder het vertrouwen van parochianen te schaden.
Eerste encycliek paus Leo XIV over een ‘Beschaving van liefde’ in het digitale tijdperk
Dit bericht is met toestemming overgenomen. Klik hier voor het originele bericht.
Op 25 mei 2026 verscheen de eerste encycliek van paus Leo XIV: ‘Magnifica humanitas: over de bescherming van de mens in het tijdperk van kunstmatige intelligentie’. ‘Ik hoop dat wereldwijd veel mensen kennisnemen van deze eerste encycliek van paus Leo XIV’, zegt mgr. Van den Hende, voorzitter van de Nederlandse Bisschoppenconferentie in een reactie.
“Deze encycliek is de eerste van de hand van paus Leo XIV. Hij maakt daarmee concreet wat hij bij zijn aantreden en naamkeuze al liet weten. Waar Leo XIII de waardigheid van de menselijke persoon centraal stelde in zijn encycliek Rerum Novarum (1891) in de context van de ingrijpende ontwikkelingen als gevolg van de industrialisatie, zo heeft onze huidige paus Leo XIV in het kader van de huidige ongekende ontwikkelingen op het vlak van kunstmatige intelligentie opnieuw de waardigheid van iedere menselijke persoon als beeld van God benadrukt”, aldus mgr. Van den Hende.
“Meerdere keren verwijst paus Leo naar de uitdrukking ‘beschaving van liefde’ die door paus Paulus VI werd geïntroduceerd om aan te geven dat de Kerk met de Heer mag bouwen aan het koninkrijk van God onder meer door de evangelisatie van de sociale sector, en -zoals de katholieke sociale leer zegt- door de bouw van een stad voor de mens die meer humaan is omdat die meer de vorm aanneemt van het koninkrijk van God.”
Technologie weerspiegelt waarden
De huidige tijd wordt gekenmerkt door de snelle ontwikkeling van moderne technologieën zoals digitalisering, kunstmatige intelligentie en robotica. Volgens paus Leo kunnen deze veel goeds brengen – zoals betere gezondheidszorg, onderwijs en bescherming van de aarde – maar ook leiden tot verdeeldheid, uitsluiting en nieuwe vormen van onrecht. Technologie is daarom nooit volledig neutraal. Zij weerspiegelt de waarden van degenen die haar ontwikkelen en gebruiken.
“Cruciale vragen dringen zich aan ons geweten op en kunnen niet langer worden ontweken”, zegt de paus. “Waar gaan we heen? Op welk doel willen we ons richten? Welke richting moeten we als mensen en als menselijke gemeenschap inslaan?” Hij roept op kritisch na te denken over de richting waarin de mensheid zich ontwikkelt. Daarbij beschrijft hij de sociale leer van de Kerk als “een proces van gezamenlijk onderscheidingsvermogen”.
Waarheid als gemeenschappelijk goed
De paus spreekt over waarheid als “een gemeenschappelijk goed”, over de waardigheid van arbeid en over het belang van vrijheid in een digitale samenleving: mensen mogen niet afhankelijk of uitgebuit worden door technologie en commercie.
Over waarheid waarschuwt hij dat digitale platforms en kunstmatige intelligentie grote invloed hebben op publieke en politieke communicatie. Technologieën die bedoeld zijn om dialoog en participatie te bevorderen, worden vaak gebruikt om misleidende verhalen te verspreiden en het onderscheid tussen waarheid en onwaarheid te vervagen. AI versterkt zo de verspreiding van desinformatie.
De zoektocht naar waarheid is volgens de paus essentieel voor een gezonde democratie. Democratie draait niet alleen om regels en procedures, maar ook om gedeeld respect voor feiten en een gezamenlijke inzet voor het algemeen welzijn.
Iedereen draagt verantwoordelijkheid
Denken “dat de problemen te groot zijn en wij te klein, en dat onze keuzes daarom geen verschil kunnen maken” noemt paus Leo “een subtiele verleiding” en “een beleefde vorm van berusting, vaak vermomd als realisme”.
Hij zegt ook: “We hebben allemaal ons eigen werkterrein, en juist daar – en nergens anders – moeten we kiezen of we de mentaliteit van geweld willen aanwakkeren, al is het maar door onverschilligheid, cynisme, leugens of haat, of dat we de mentaliteit van vrede willen bevorderen, met waarheid, gematigdheid, verbondenheid en zorgzaamheid.”
Paus Leo verwijst daarbij naar de woorden van Jezus op Paaszondag: “Vrede zij met u!” “Met deze woorden heb ik de Kerk en de wereld begroet op de dag van mijn verkiezing tot opvolger van Petrus”, schrijft hij. “Ik wil ze nu herhalen en iedereen uitnodigen om voor deze gave te bidden. Laten we nooit ophouden te bidden voor vrede en ons te blijven inzetten om die vrede te verwezenlijken in onze onderlinge relaties en in de samenleving.”
Podcast over boodschap paus Leo voor Wereldcommunicatiedag, zondag 17 mei
Dit bericht is met toestemming overgenomen. Klik hier voor het originele bericht.
Voor de Werelddag van de Sociale Communicatie 2026, zondag 17 mei, heeft paus Leo XIV een boodschap gepubliceerd over kunstmatige intelligentie en menselijke communicatie. In een podcast van katholiekleven.nl worden de belangrijkste thema’s uit deze boodschap besproken.
Paus Leo benadrukt het belang van menselijke stemmen en gezichten in een tijd waarin AI steeds beter in staat is om mensen na te bootsen. Daarbij wijst hij zowel op de kansen van kunstmatige intelligentie als op de risico’s voor menselijke relaties, waarheid en waardigheid.
De boodschap sluit aan bij de principes van de sociale leer van de Kerk en roept op tot kritisch denken, samenwerking en aandacht voor het algemeen welzijn bij de ontwikkeling van AI. Het doel dat AI volgens de paus moet dienen is: de mens helpen om te groeien in menselijkheid.
Dit bericht is met toestemming overgenomen. Klik hier voor het originele bericht.
Op donderdag 8 mei 2025 werd kardinaal Robert Francis Prevost door de kardinalen in het conclaaf gekozen tot paus. Hij koos de naam Leo XIV en plaatste zichzelf daarmee in de lijn van paus Leo XIII (1810-1903) met diens aandacht voor de menselijke waardigheid. Deze paus schreef in 1891 de beroemde encycliek ‘Rerum Novarum’, waarin hij inging op de problemen van de industriële revolutie: armoede, arbeidersrechten, uitbuiting en de opkomst van kapitalisme en socialisme.
In onze tijd zijn er nieuwe sociale vraagstukken, zei paus Leo XIV kort na zijn verkiezing. Onder meer de steeds groter wordende rol van artificiële intelligentie, AI. Volgens de paus brengt AI “uitdagingen met zich mee voor de verdediging van de menselijke waardigheid, rechtvaardigheid en arbeid”.
Vrede zij u
In het eerste jaar van zijn pontificaat heeft paus Leo vaak het belang van vrede benadrukt. Op de avond van zijn pauskeuze groette hij de menigte vanaf het balkon van de Sint-Pieter met de woorden “Vrede zij u!” Het zijn de woorden van de verrezen Heer. In het evangelie van Johannes (hoofdstuk 20) wordt verteld dat Jezus – gekruisigd, gestorven en verrezen – op Pasen bij zijn leerlingen kwam. De apostelen hielden zich verborgen met de deuren dicht, omdat zij bang waren. De verrezen Heer zegt hen: “Vrede zij u.”
De vrede van de verrezen Christus is “een ontwapende en ontwapenende, nederige en volhardende vrede”, zei paus Leo in zijn boodschap voor Wereldvrededag (1 januari 2026). “Zoals op de avond van Pasen Jezus binnenkwam op de plaats waar zich de leerlingen angstig en moedeloos bevonden, zo blijft de vrede van de verrezen Christus door deuren en barrières heen gaan met de stemmen en de gezichten van zijn getuigen. Het is de gave die het toestaat het goede niet te vergeten, te erkennen dat het overwint, hiervoor samen en nog steeds te kiezen.”
Vrede kan daarbij niet los worden gezien van gerechtigheid. De profeet Jesaja (32,17) zegt dat vrede een vrucht is van gerechtigheid. In de brief van Jacobus (3, 18) staat dat gerechtigheid een vrucht is van vrede. Bij zijn recente reis naar Afrika (13-23 april) vroeg de paus daarom steeds opnieuw aandacht voor sociale problemen en moderne vraagstukken, en steeds weer benadrukte hij het belang van rechtvaardigheid, vrede en dialoog.
Eenheid en gemeenschap
“Waar ongerechtigheid is, kan geen vrede zijn en waar onvrede is, krijgt gerechtigheid geen kans”, schreven ook de Nederlandse bisschoppen in hun brief ‘Vrede en Gerechtigheid. Houvast in veranderende tijden’ (15 april 2026). Bisschop Van den Hende, voorzitter van de Nederlandse bisschoppenconferentie, zegt in een korte reactie bij gelegenheid van één jaar pontificaat van de paus: “Hij koos als zijn motto woorden van de heilige bisschop Augustinus, namelijk: in Illo uno unum (in de Ene zijn wij één). De paus wil voortdurend eenheid en gemeenschap bevorderen die geworteld zijn in Christus en zijn evangelie. Het pleidooi van paus Leo en zijn gebed om vrede liggen in het verlengde hiervan.”
‘Ik heb u liefgehad’
Van paus Leo verscheen in het eerste jaar van zijn pontificaat op 9 oktober 2025 de apostolische exhortatie ‘Dilexi te’ (‘Ik heb u liefgehad’). Paus Leo zegt hierin: “Als we nadenken over de liefde van Christus, worden ook wij geïnspireerd om meer aandacht te hebben voor het lijden en de noden van anderen, en worden we gesterkt in onze inspanningen om deel te nemen aan zijn bevrijdingswerk als instrumenten voor de verspreiding van zijn liefde.”
De exhortatie sluit af met een oproep. De lezer wordt uitgenodigd om de titel ter harte te nemen: “Door uw werk, uw inspanningen om onrechtvaardige sociale structuren te veranderen of uw eenvoudige, oprechte gebaar van nabijheid en steun, zullen de armen zich realiseren dat Jezus’ woorden persoonlijk tot ieder van hen gericht zijn: ‘Ik heb u liefgehad’.”
Paus Leo XIV is de 267ste opvolger van de apostel Petrus.
Kijk ook deze video van Vatican Media bij gelegenheid van één jaar paus Leo XIV:
Decemberbrief van mgr. Mutsaerts aan jongeren online: wat te denken van AI?
Dit bericht is met toestemming overgenomen. Klik hier voor het originele bericht.
Op Jongkatholiek.nl is in de rubriek ‘Smaakmaker’ de laatste brief van mgr. Mutsaerts te lezen. Mgr. Mutsaerts richt zich namens de Nederlandse Bisschoppenconferentie op de jeugd en hij schrijft jongeren regelmatig een persoonlijke brief. In december 2025 schrijft hij over een actueel onderwerp, namelijk AI, onder de titel: Tegen een muur praten is net zo effectief.
De bisschop is niet alleen maar somber over AI. Wel heeft hij een advies voor jongeren hoe ze bijvoorbeeld ChatGTP op een goede manier kunnen gebruiken: ‘Ik zou jongeren aan willen sporen om AI kritisch en creatief te gebruiken. Zie het als een uitgebreide gereedschapskist, niet als een orakel dat al je beslissingen neemt. Een denkende machine kan ons helpen patronen te zien of nieuwe ideeën te verkennen, maar de keuzes, vooral de oordelen over goed en kwaad, die moeten we zélf blijven maken’, aldus mgr. Mutsaerts.
Nederlandse vertaling van tekst over kunstmatige intelligentie: Antiqua et nova
Dit bericht is met toestemming overgenomen. Klik hier voor het originele bericht.
In januari 2025 publiceerden het Dicasterie voor de Geloofsleer en het Dicasterie voor Cultuur en Onderwijs gezamenlijk een tekst over kunstmatige intelligentie: Antiqua et nova (Oud en nieuw). Deze tekst gaat over de relatie tussen kunstmatige intelligentie (AI) en menselijke intelligentie vanuit een christelijk perspectief. Er is nu een Nederlandse vertaling beschikbaar van dr. Maurits J. Sinninghe Damsté, pr.
Nu AI in hoog tempo een steeds grotere rol gaat spelen in allerlei facetten van het dagelijks leven, is deze tekst een aanrader om stil te staan bij een aantal belangrijke vragen omtrent AI. Wat is AI precies, hoe verhoudt het zich tot de menselijke intelligentie en welke ethische vraagtekens moeten worden gezet bij het gebruik er van?
Cruciale rol
Ethiek speelt een cruciale rol bij het gebruik van AI. Het document benadrukt dat AI moet worden ontwikkeld en gebruikt op een manier die de menselijke waardigheid respecteert en het algemeen welzijn bevordert. Het roept op tot verantwoord gebruik waarbij de menselijke vrijheid en besluitvorming centraal staan.
De tekst stelt dat de mens zowel oude als nieuwe wijsheid kan gebruiken bij het omgaan met de uitdagingen en mogelijkheden die voortkomen uit wetenschappelijke en technologische vooruitgang. In de inleiding wordt al onderstreept dat de christelijke traditie intelligentie beschouwt als een gave van God, essentieel voor het menselijk bestaan.
Speerpunt voor paus Leo XIV
Paus Leo XIV liet met de keuze voor zijn naam al zien oog te hebben voor de revolutie die kunstmatige intelligentie teweeg gaat brengen. Door de naam Leo XIV aan te nemen en daarbij expliciet te verwijzen naar zijn voorganger Leo XIII, die een speerpunt maakte van destijds de industriële revolutie, maakt hij duidelijk: kunstmatige intelligentie is geen randfenomeen, maar een morele omwenteling. Deze omwenteling zal een speerpunt van zijn pontificaat zijn.
