Cardinaal Harvey sluit de Heilige Deur bij Sint-Paulus Buiten de Muren

Door Edoardo Giribaldi

Christelijke hoop negeert de oorlogen, crises, onrechtvaardigheden en verwarring die de wereld vandaag de dag ervaart niet, zei kardinaal James Michael Harvey, aartspriester van de pauselijke basiliek van Sint-Paulus Buiten de Muren, in zijn homilie tijdens de eucharistische viering met de sluiting van de Heilige Deur, die zondagochtend 28 december plaatsvond.

Ontsnappen, vluchten voor de realiteit van eigen beperkingen en imperfecties, uit de gewondescollectieve geschiedenis van vandaag; of blijven, geketend in eigen innerlijke gevangenissen, waardoor berusting een gewoonte wordt en dan een wond: dit zijn twee tegengestelde en complementaire bewegingen, zoals het openen en sluiten van een Heilige Deur.

Toch wordt in deze laatste twee de herinnering aan een genade die niet verbruikt wordt bewaard, aan een “verlossing die al gegeven is” die, eenmaal in de geschiedenis geïntroduceerd, een zaad wordt dat in staat is te kiemen zonder verwelking. Dit is de horizon van betekenis die door de kardinaal wordt opgeroepen.

Vrede en de enige hoop

De zon hoog boven het standbeeld van Sint-Paulus, in het midden van de quadriportico van de basiliek, verwarmde de gelovigen die zich verzameld hadden voor de liturgie, en verzachtte de strenge wintertemperaturen.

De Heilige Deur bevindt zich aan de rechterzijde van de façade, onder wiens kruis de inscriptie “Spes unica” staat. En “de enige hoop,” zoals de Amerikaanse kardinaal tijdens de mis herinnerde, ligt in het “Kruis van Christus”: een “Pasen” wens die voortkomt uit de onvoorwaardelijke gave van zichzelf en “opbloeit in het nieuwe leven van de opstanding.”

Dichtbij staat de zin die op de Heilige Deur is gegraveerd en die pelgrims het hele jaar heeft begeleid – “Ad sacram Pauli cunctis venientibus aedem – sit pacis donum perpetuumque salus” – een constante hoop dat het ‘geschenk van vrede’ zich werkelijk kan verspreiden in een wereld die gekenmerkt wordt door “oorlogen, crises, onrechtvaardigheden en verwarring.”

De sluiting van de Heilige Deur van de basiliek van Sint-Paulus Buiten de Muren   (@VATICAN MEDIA)

De sluiting van de Heilige Deur

De sluitingsceremonie werd gekenmerkt door een contemplatieve stilte die kardinaal Harvey naar de Heilige Deur begeleidde, waarvan de drie panelen de drie jaren van voorbereiding voor het Heilig Jaar 2000 herinneren, verzocht door Sint Johannes Paulus II en gewijd aan de Vader, rijk aan genade “aan de Heilige Geest, de belangrijkste agent van evangelisatie” en aan de Zoon, de Verlosser. De kardinaal knielde voor de deur en, na een paar momenten van gebedsvolle overpeinzing, sluit hij zijn deuren.

Hoop in de ‘strijd van het leven’

Een conclusie bereiken “is altijd een moment in de tijd,” benadrukte de kardinaal in zijn homilie, “terwijl de genade van God permanent open blijft.” De uitnodiging is precies om door te gaan op het pad van “bekering en hoop” geïnspireerd door het Heilig Jaar.

In de kerk die gewijd is aan de herinnering van Sint-Paulus weerklinken de woorden uit de Brief aan de Romeinen met bijzondere kracht: “hoop stelt niet teleur,” dat het hele Jubileum heeft begeleid.

Veel meer dan een louter “motto,” zijn deze woorden een ware “geloofsbelijdenis”. De Apostel van de Heidenen vertrouwt deze woorden toe aan de geschiedenis in het besef van de “moeilijkheid van het leven,” nadat hij gevangenis, vervolging, en “schijnbare mislukkingen” heeft ervaren. Toch faalt de hoop niet, omdat deze niet is gebaseerd op fragiele menselijke mogelijkheden, maar “op Gods trouwe liefde.”

Betreden van de ruimte van genade

De Heilige Deur is dus niet slechts een fysieke drempel, maar een doorgang die overwonnen moet worden, achterlatend “wat op het hart drukt” om “de ruimte van genade” binnen te gaan.

De kardinaal aartspriester voegde eraan toe dat het oversteken van deze deur betekent afstand doen van alle “pretenties van zelfvoorziening” en zichzelf bescheiden toevertrouwen aan “Diegene die alleen volledige betekenis aan ons leven kan geven.”

Deze doorgang is ook verbonden met de boetepelgrimage, als een plaats van “terugkeer naar de gemeenschap” en “een teken van terugkeer naar het huis van de Vader” – een gebaar dat, door de jaren heen, zijn symbolische kracht niet heeft verloren: “God sluit nooit de deur voor de mens; het is de mens die wordt geroepen om erdoorheen te gaan.”

Wachten op de al gegeven verlossing

Hoop, maar ook geloof en liefde, zijn door paus Franciscus beschreven als het “hart van het christelijke leven.” De deugd verbonden aan het Jubileum van 2025 gaat veel verder dan “naïef optimisme” en elke “ontsnapping aan de realiteit.”

Zoals hij zelf herinnerde bij de opening van de Heilige Deur op 5 januari 2025, is het geen “lege woorden” of een “vage wens dat alles goed komt.” Integendeel, hoop betekent wachten met vertrouwen op de “verlossing die al gegeven is” en nog onderweg is naar vervulling: een vervulling die zich ontvouwt in de menselijke geschiedenis, die we moeten doorlopen met onze blik “gericht op Christus”, die het lijden aankijkt in de zekerheid dat “het laatste woord toebehoort aan het leven en de verlossing.”

De Mis in de basiliek van Sint-Paulus Buiten de Muren   (@VATICAN MEDIA)

De moed om in de diepten te dalen, vrij van ketenen

Dit zijn daarom allesbehalve abstracte aspiraties, overgebracht via de “bekering van het hart” en de bevrijdende ervaring van vergeving die in het sacrament van Verzoening wordt beleefd.

Paus Franciscus heeft op dit aspect aangedrongen, en zijn opvolger, paus Leo XIV, is daarop teruggekomen, zei kardinaal Harvey, en legde uit dat hoop gevoed wordt door de moed te vinden om “diep te gaan,” door “onder de oppervlakte van de realiteit” te graven en door de “korst van berusting” heen te breken. Een kwetsbare deugd, maar eentje met het immense potentieel “om de wereld te veranderen.”

De kardinaal benadrukte opnieuw de figuur van Sint-Paulus die, nadat hij zijn eigen zwakte had ervaren, in zijn Tweede Brief aan de Korinthiërs bevestigde dat het juist in deze zwakte, door zijn ontmoeting met Christus, was dat hij zijn kracht vond. De ketenen van de gevangenissen waarin hij werd vastgehouden – van Filippi tot Jeruzalem, van Caesarea tot Rome – verstikten zijn verlangen naar vertrouwen, troost, en hoop niet. “Geen enkele gevangenis kan de innerlijke vrijheid van degenen die in Christus leven uitdooven.”

De grootste hoop

De kardinaal aartspriester herinnerde eraan dat paus Benedictus XVI zijn encycliek Spe salvi aan hoop heeft gewijd, waarin hij benadrukte hoe de mens “veel hoop nodig heeft” om zijn pad te verlichten: kleine en grote, maar allemaal samenkomend in de ene grote hoop, God Zelf, in Zijn “menselijke gelaat,” dat zich manifesteert als een “levende en tegenwoordige realiteit” die de gehele geschiedenis van de mensheid omarmt.

Het is een liefde die volharding in het dagelijkse leven ondersteunt, zelfs in een wereld die gekenmerkt is door “imperfectie en beperking,” omdat het de bestaan van datgene garandeert wat de mens uiteindelijk wenst: “leven dat werkelijk leven is.”

Kardinaal James Michael Harvey tijdens de Mis   (@VATICAN MEDIA)

De verantwoordelijkheid van de pelgrim

Het passeren door de Heilige Deur wordt zo een uitnodiging om “terug te keren naar de wereld”, getuigend in het gewone van het ontvangen geschenk.

Het is een reis die zowel innerlijk als concreet is, een reis die gepaard gaat met de erkenning van eigen beperkingen en de “onvolledigheid van de eigen blik,” terwijl men zichzelf toevertrouwt aan de leiding van de Heer. Het is een stapsgewijs proces, zoals in gebed, in de wetenschap dat elke stap voldoende is.

Elke pelgrim, benadrukte Harvey, draagt de verantwoordelijkheid om een geloofwaardige getuige te zijn van wat zij hebben ontvangen, een “bescheiden maar stralend teken van Gods aanwezigheid” in een wereld die gekenmerkt wordt door “verdeeldheid en angsten.”

De open deuren van het hart

Dit is een last die de heiligen op zich hebben genomen, trouw gebleven aan de plaatsen die hen door de geschiedenis zijn toevertrouwd en die de hoop van het dagelijks leven leven, zoals de Heilige Familie van Jezus, Maria, en Jozef, die in de liturgie van vandaag wordt herdacht: een gewoon leven bestaande uit stil werk, “wederzijdse zorg” en het luisteren naar Gods wil in de verschillende omstandigheden van het bestaan. Gebaren die met liefde worden herhaald, en die daardoor in staat zijn om te stralen, ondersteund door een vertrouwen dat “zelfs in het donker volhardt.”

“Terwijl de Heilige Deur sluit,” besloot de kardinaal, “moge de deur van geloof, liefde en hoop open blijven in onze harten. Moge de deur van de missie open blijven, want de wereld heeft Christus nodig.”

De Heilige Deur van de basiliek van Sint-Paulus Buiten de Muren was de derde van de pauselijke basilieken die werd gesloten. De eerste was die van Sint Maria Maggiore, op Eerste Kerstdag. Op de ochtend van zaterdag 27 december was het de beurt aan Sint Johannes Lateraan. Paus Leo XIV zal de Heilige Deur van de Sint-Pieterbasiliek sluiten op 6 januari, de Hoogfeest van de Openbaring van de Heer.

De Mis in de basiliek van Sint-Paulus Buiten de Muren   (@VATICAN MEDIA)

Bedankt voor het lezen van ons artikel. U kunt op de hoogte blijven door u in te schrijven voor onze dagelijkse nieuwsbrief. Klik hier