Een economie van genoeg: grenzen als paden naar vernieuwing

Door Rita Sacramento Monteiro

Sinds het begin van ons verhaal hebben menselijke creativiteit en vindingrijkheid ons in staat gesteld om grenzen te overwinnen en nieuwe realiteiten te creëren en vorm te geven. Onze hedendaagse wereld getuigt hiervan in de vooruitgangen die zijn geboekt door techniek en technologie. Grenzen overwinnen hoort bij wie we zijn: mede-scheppers naast God. Het behoort tot onze diepste verlangens – we zoeken naar mogelijkheden, we verlangen ernaar onszelf uit te drukken. Grenzen overwinnen heeft ons altijd geleid tot het ontdekken en onthullen van nieuwe realiteiten, maar in een wereld gekenmerkt door ecologische verstoringen – op de aarde, in levende wezens en in mensenlevens – dragen grenzen een betekenis en een kracht die herontdekt moet worden in onze huidige tijd.

Gewoonlijk geassocieerd met iets negatiefs dat onze vrijheid lijkt te beperken, annuleert een grens geen mogelijkheden – het opent nieuwe. Vanuit het Latijn limes, limitis – dat een grens, een rand, een scheidingslijn oproept – was het in het Romeinse Rijk een pad dat een grens aangaf, geen muur: een pad dat over het land is getrokken om aan te geven waar iets begint en eindigt.

Grenzen brengen een belangrijk gevoel van genoegzaamheid, acceptatie en welkom. Voor een grens kunnen we overdenken wat ons overstijgt en, onszelf als kwetsbaar herkenning, erkennen hoezeer het ons overtreft. En het is daar – de realiteit herkennen zoals deze is – dat keuzes gemaakt kunnen worden, creativiteit kan ontstaan, iets nieuws kan verschijnen. Toch lijken onze samenlevingen geobsedeerd te zijn, niet alleen door het overwinnen van grenzen, maar door ze te elimineren. Niets is ooit genoeg: groei, snelheid, materieel en digitaal verbruik, werkuren, enzovoort. Hoe meer we weten, hoe minder we weten – en toch weigeren we grenzen te accepteren. We hebben zelfs de illusie gecreëerd dat wetenschap en techniek elk aspect van ons bestaan kunnen oplossen – zelfs de dood – en de bron zijn van leven en betekenis. En dit beperkt inderdaad onze vrijheid en onze integrale menselijke ontwikkeling.

Het Jubileum van dit jaar is een pad dat over de aarde is getrokken om aan te geven waar iets begint en eindigt. Een lijn die een grens trekt: het opent, binnen tijd en ruimte, een gelegenheid voor bevrijding, herstel en rust. Een die ons aanspoort om te beëindigen wat niet langer zou moeten doorgaan: ongelijkheden, armoede, oorlog, de uitputting van hulpbronnen, een rusteloze digitale ritme die niet de onze is en de ongecontroleerde accumulatie die de menselijke waardigheid en de aarde verwondt. Het is een uitnodiging om de waarde van grenzen als een pad naar vrijheid te herontdekken door te weten wat essentieel is en een uitdaging aan een economie van genoeg – een die het algemeen welzijn centraal stelt, die hoop genereert en horizonten opent in plaats van ze te sluiten. Een economie waarin grenzen bestaan – en deze grenzen zijn getrokken om rechtvaardigheid voor alle levende wezens te waarborgen. Het is niet alleen een uitnodiging om anders naar groei of hulpbronnen te kijken, noch gaat het enkel om het beperken van accumulatie, macht of ongelijkheden. Grenzen zijn niet simpelweg technisch of materieel: ze zijn, bovenal, menselijk en spiritueel. Het is een oproep om al onze relaties te heroverwegen.

Terwijl we de economie proberen te herstarten in dit gunstige jaar van het Jubileum, betekent het benaderen ervan vanuit het perspectief van grenzen het verzoenen van onze relatie met God en met de aarde. We zijn beperkte schepsels – dierbaar geliefd, maar toch beperkt. We hebben de wereld niet geschapen; het is ons door God gegeven als een geschenk waardoor we vruchtbaar kunnen zijn en vruchten kunnen genereren. Als we het blijven zien als een “het” dat we domineren, zullen we het blijven uitbuiten zonder einde, inclusief mensen. We moeten het herontdekken als een levende thuis waar we bij horen. Vanuit deze ervaring, en door ons in de juiste positie te plaatsen die onze grenzen erkent, wordt het mogelijk om een houding van verantwoordelijkheid en zorg te verankeren. Vanuit deze wortel wordt het mogelijk om betere relaties met elkaar en met onszelf te groeien.

Een economie van genoeg kan een toegangspoort zijn tot een eenvoudiger levensstijl waarin we meer delen, wetende dat noch wij, noch iemand anders gedefinieerd wordt door materiële goederen maar door wie we zijn. Het gaat niet om slechter leven of ongelukkig zijn, maar om rusten in dankbaarheid, ons bevrijden van het idee dat dingen – en onszelf – nooit genoeg zijn, en om elkaar te worden bewakers. Het gaat om het creëren van tijd en ruimte voor wat echt belangrijk is. Een omhelzing, bijvoorbeeld, is een grens die ons in staat stelt liefde te ervaren!

Het Jubileum roept om wat niet altijd mogelijk is en soms onmogelijk lijkt – vergeving, bevrijding… maar wat als dit vaker mogelijk zou kunnen worden? Wat als onze economie echt opnieuw kon opstarten en geen plaats van strijd, onverzadigbare verlangen, uitputting, maar een ruimte met grenzen zou worden die bloei, rust, de contemplatie van schoonheid en relaties aanmoedigt?

Nu dit gunstige jaar ten einde loopt, eindigt de uitnodiging om grenzen te herontdekken – onze eigen grenzen, die van de aarde en die van de economie – niet met het Jubileum. In plaats daarvan wordt het sterker. Welke grenzen heeft ons leven vandaag nodig?

Laten we ze trekken.

Dank u voor het lezen van ons artikel. U kunt op de hoogte blijven door u te abonneren op onze dagelijkse nieuwsbrief. Klik hier