Terwijl de Kerk de Hoogfeest van de Heiligste Drie-eenheid viert, deelt fr. Marion Nguyen, OSB, zijn gedachten over de liturgische lezingen van de dag onder het thema: "Het Licht dat we weerstaan, de Liefde die we zoeken".
Door fr. Marion Nguyen, OSB*
Het reflecteren op Jezus' woorden in Johannes 3:16-18 is het binnentreden in een mysterie waarin Gods initiatief elke menselijke reactie voorafgaat: "God heeft zijn Zoon niet in de wereld gezonden om de wereld te veroordelen, maar opdat de wereld door hem behouden zou worden."
Op dit feest van de Heilige Drie-eenheid onthullen deze woorden niet een abstract principe, maar de levende beweging van God zelf: de Vader die de Zoon liefheeft en zendt, de Zoon die onze toestand binnengaat om te genezen, en de Heilige Geest die het menselijke hart opent zodat dit reddende licht ontvangen kan worden en vrucht kan dragen.
Wat hier onthuld wordt, is geen doctrine die aan de verlossing wordt toegevoegd, maar het leven van God zelf, zichtbaar gemaakt in Christus, een liefde die voortgaat, de verloren zoekt en de gewonden in gemeenschap trekt.
Deze leer ontvangen is zichzelf te zien niet in een harde spiegel van beschuldiging, maar in een licht dat onthult en geneest. Het is een licht dat niet vleit noch verwondt omwille van zichzelf. Het toont wat gebroken is zodat het kan worden hersteld. In een culturele tijd waarin constante zelfconstructie en angstige vormen van zelfrechtvaardiging heersen, maskeren deze woorden onze illusies zonder ons te vernederen.
Ze onthullen een God die de wereld niet primair benadert als rechter die boven een beklaagde staat, maar als Degene die, in de Zoon, onze toestand binnengaat om deze van binnenuit te genezen, en die, in de Geest, ons in staat stelt die genezing te ontvangen.
Augustinus helpt ons deze goddelijke ingesteldheid in Christus te herkennen. In zijn Tractaten over het Evangelie van Johannes presenteert hij de Heer herhaaldelijk als geneesheer in plaats van als aanklager: Christus komt niet om de zieken te schaden, maar om hen te genezen; en de tragedie ligt niet in de afwezigheid van medicijn, maar in de weigering daarvan.
De incarnatie zelf is de nabijheid van de Vader die door de Zoon wordt gerealiseerd: God blijft niet ver weg van de gewonde mensheid, maar komt dichtbij om deze te herstellen. Het kruis is dan ook niet in eerste instantie de uitdrukking van goddelijke straf, maar de diepte van goddelijke solidariteit met een lijdende wereld, en de Geest is het verborgen werk van God binnenin ons, dat die reddende nabijheid effectief maakt in de diepten van het hart.
Wanneer Jezus spreekt over veroordeling, beschrijft hij daarom niet in de eerste plaats een externe uitspraak van buitenaf, maar het innerlijke drama van een hart dat zich afwendt van het licht. "Dit is het oordeel," zal Johannes enkele verzen later zeggen: "het licht is in de wereld gekomen, en de mensen hebben de duisternis liever gehad dan het licht" (Joh 3:19).
Veroordeling is niet iets dat na de openbaring wordt toegevoegd; het gebeurt er binnenin. Het licht is in de wereld gekomen, en het menselijke hart moet hierop antwoorden. Wat redt, oordeelt ook, omdat het onthult wat we liefhebben en waar we tegen weerstand bieden.
Elke persoon kent de angst om te duidelijk gezien te worden; het Evangelie vertelt ons dat in Christus, zo'n zien geen veroordeling is maar barmhartigheid. De ontmoeting met Christus is al crisis, omdat de Zoon het licht is dat door de Vader is gezonden, en dat licht onthult zowel als uitnodigt, terwijl de Geest in stilte het hart in staat stelt zich te openen, hoewel het nog steeds kan weerstaan.
Degenen die het geloof weigeren, worden niet afgebeeld als willekeurig uitgesloten, maar als vrij wegdraaiend van de levensbron. Dit is niet bedoeld om verantwoordelijkheid te verlichten, maar om deze nauwkeuriger te benoemen: het menselijke hart is in staat tegenover zijn eigen genezing te verzetten. Zonde, in deze context, is niet slechts een externe schending maar een ongeordende wending van de wil die een minder licht verkiest boven het ware licht.
Waarom blijft deze weigering bestaan? Augustinus noemt de wortel trots, dat diepe en subtiele verlangen om zelfvoorzienend te zijn, om zichzelf te definiëren zonder afhankelijkheid van God.
Het is de oude verleiding om de eigen oorsprong te zijn. Vanuit deze houding kan genade minder als gave en meer als bedreiging aanvoelen, omdat het onze onmacht om onszelf te redden blootlegt. De weerstand tegen Christus is vaak geen onverschilligheid maar de strijd om de controle los te laten.
En toch ligt onder deze weerstand een andere waarheid die Augustinus ons helpt duidelijker te zien: het menselijke hart is niet neutraal, maar gericht op God. Zelfs wanneer het zich afwendt, verliest het zijn richting niet. Het draagt in zichzelf het merkteken van zijn oorsprong, en daarom een soort innerlijke gravitatie die het terugtrekt naar de Ene in wie het kan rusten.
Onze angsten en onrust zijn niet eenvoudig emotionele toestanden, maar tekenen dat we nog niet op onze juiste bestemming zijn aangekomen. We zijn gemaakt voor gemeenschap, en niets minder kan ons in vrede houden.
Ingaan in genezing betekent dan ook niet instorten in zelfafwijzing, maar de waarheid binnenstappen. Nederigheid is de moed om de schijn op te geven en voor God te staan zonder vermomming. Het is de erkenning dat het leven niet zelfgeproduceerd of zelfverlost kan worden.
Dit zien is toe te geven dat ik in het verleden de duisternis heb verkozen. Dit is geen wanhoop; het is het begin van genezing - de medicijn zijn werk laten doen, en de Geest toestaan het hart te openen om te ontvangen wat de Vader heeft gegeven door de Zoon.
Op dat moment is verlossing niet langer een abstractie. Het wordt gemeenschap met de levende God. De liefde die eeuwig van de Vader door de Zoon in de Heilige Geest vloeit, begint de menselijke persoon in zich te trekken. De Geneesheer blijft niet buiten de wond; hij gaat erin, zodat de genezing van binnenuit kan beginnen.
Het licht dat oordeelt, is hetzelfde licht dat geneest, omdat het zowel de waarheid onthult van wat we zijn als de waarheid van wat we gecreëerd zijn om te worden. In dit licht blijven is al beginnen te leven het leven van de Drie-eenheid.
* Abt van de St. Martin Abij - Lacey, Washington
Dank u voor het lezen van ons artikel. U kunt op de hoogte blijven door u in te schrijven voor onze dagelijkse nieuwsbrief. Klik hier
