Heerendag Reflectie: Daden spreken luider dan woorden

Door pater Edmund Power, OSB

Wie spreekt Jezus aan in het Evangelie van vandaag? Het zijn noch zijn leerlingen, noch de algemene menigte: het zijn degenen die experts zijn, de hogepriesters en de ouderlingen van het volk.

Over de komende zondagen is Jezus in Jeruzalem; hoewel hij de stad binnenkomt met de kreten van Hosanna, zijn zijn verfijnde stedelijke gesprekspartners in wezen vijandig tegenover hem. Hij begint vandaag met het stellen van een vraag: Wat denken jullie?

De parabels die hij vertelt zijn altijd doelgericht: de toepassing is dun verhuld, uitdagend en zelden diplomatiek. Verteld worden dat de belastinginners en de hoeren het koninkrijk van God binnen gaan vóór jullie zal nauwelijks vrienden winnen onder de heersende klassen.

Deze onverschilligheid van de Heer ten opzichte van sociaal voordeel, zijn radicale gebrek aan opportunisme of het hebben van een oog voor de hoofdzaak zijn belangrijke elementen van zijn integriteit. Hoeveel van ons, en niet alleen politici, handelen met zo’n puurheid van motivatie?

De parabel zelf is een uitwerking van het oude gezegde “daden spreken luider dan woorden”. We hebben drie protagonisten: een vader die eigendom heeft en zijn twee zonen.

De duidelijke betekenis van de parabel is dat degenen die de wet slechts in woorden respecteren (de hogepriesters en de ouderlingen) maar de kern ervan niet naleven, slechter zijn dan degenen die de letter van de wet niet kunnen naleven (de belastinginners en de hoeren) maar die het op de een of andere manier beter respecteren.

De vraag van Jezus, Wat denken jullie?, zet me aan het denken over het verhaal op een andere manier. Wat kunnen we leren over dit gezin van drie personen, en hoe is het relevant voor ons vandaag?

De vader spreekt de twee zonen op dezelfde manier aan, met een woord dat “kind” betekent, dat hun relatie met enige tederheid uitdrukt. De eerste zoon lijkt weinig angst voor de vader te hebben. Hij is eerlijk, direct, zelfs brusque, maar in de context van de tijd van Jezus zou zo’n directe weigering ongewoon zijn. De andere zoon is diplomatischer en schijnbaar coöperatief in zijn spraak. Wat we in de praktijk zien, is echter de respectvolle instemming van de eerste en de sluwe weigering van de tweede.

Het spreekt voor zich dat daden luider spreken dan woorden, en zelfs de vijandige luisteraars accepteren dat feit. Maar hun vermogen om kritisch naar hun eigen gedrag te kijken, ontbreekt treurig genoeg.

Hypocrisie kan cynisch bewust of ongevoelig onbewust zijn. Wanneer de tegenstanders van Jezus verschijnen, of het nu hogepriesters, ouderlingen, schriftgeleerden of farizeeën zijn, zouden we ons moeten afvragen, in welke mate ben ik getint met hun kleuren?

Daden mogen luider spreken dan woorden en de eerste broer mag indrukwekkender zijn dan de tweede, toch is er een derde optie en zelfs een vierde.

De derde optie is waar de persoon ja zegt en het doet, een samenloop van woord en daad. Dit is zoals God is: perfecte samenhang – zijn Woord wordt gegeven en het brengt tot stand wat het belooft. Dit is waar we naar streven als volgelingen van Jezus.

De vierde optie is waar je nee zegt en het meent. Hier zou je tenminste de enigszins schamele samenhang hebben van een ongenereus woord verbonden aan een ongenereuze (in)actie.

Er kunnen natuurlijk goede redenen zijn om deze vorm van samenhang te vertonen (moeheid, bijvoorbeeld) maar het is nauwelijks een uitdrukking van de vurige liefdadigheid en het plichtsgetrouwe respect dat deel uitmaakt van de basis van de christelijke roeping.

De parabel van vandaag, vanuit de Tempel in Jeruzalem, daagt ons door de eeuwen heen uit om te leven met vrijgevigheid en integriteit en de moed te hebben om onszelf met de ogen van de waarheid te zien.

Dank u voor het lezen van ons artikel. U kunt op de hoogte blijven door u in te schrijven voor onze dagelijkse nieuwsbrief. Klik hier.