Leer van het geloof: Monogamie is geen beperking maar een belofte van het oneindige

Door Isabella Piro

Het huwelijk wordt gedefinieerd als “een onoplosbare eenheid” door de doctrinaire Nota van het Dicasterie voor de Geloofsleer (DDF), die het een “exclusieve vereniging en wederzijds behoren” noemt. Het document, goedgekeurd door paus Leo XIV op 21 november, de liturgische gedenkdag van de Presentatie van de Heilige Maagd Maria, en vandaag, 25 november, aan de pers gepresenteerd, draagt de titel Una caro (één vlees). In Praise of Monogamy.

Het legt uit dat alleen twee mensen zich volledig en compleet aan elkaar kunnen geven; anders wordt de gave gedeeltelijk en wordt de waardigheid van de ander niet gerespecteerd.

Redenen voor het document

De tekst wordt gedreven door drie belangrijke zorgen. Ten eerste, zoals kardinaal-prefect Víctor Manuel Fernández in de inleiding schrijft, is er de huidige “wereldwijde context van groeiende technologische macht.” Dit leidt ertoe dat mensen zichzelf zien als “schepselen zonder grenzen” en dus ver verwijderd zijn van de waarde van exclusieve liefde die voor één persoon is gereserveerd.

De DDF definieert het huwelijk als “een onoplosbare eenheid”

Het document verwijst ook naar gesprekken met Afrikaanse bisschoppen over polygamie en merkt op dat “diepgaande studies van Afrikaanse culturen” de gangbare veronderstelling tegenspreken dat monogame huwelijken daar uitzonderlijk zijn. Ten slotte merkt het de opkomst van “polyamorie” in het Westen op, wat publieke vormen van niet-monogame verbonden beschrijft.

Conjugale eenheid en de eenheid tussen Christus en de Kerk

In deze context probeert de DDF de schoonheid van conjugale eenheid te benadrukken, die, “met de hulp van genade,” de “eenheid tussen Christus en zijn geliefde bruid, de Kerk,” weerspiegelt. Primair gericht op bisschoppen, is de doctrinaire Nota ook bedoeld om jongeren, verloofde stellen en echtgenoten te helpen “de rijkdom” van het christelijke huwelijk te begrijpen en “rustige reflectie en voortdurende verdieping” over het onderwerp te bevorderen.

Behoren geworteld in vrije toestemming

Het document, verdeeld in zeven hoofdstukken en een conclusie, herhaalt dat monogamie geen beperking is, maar de mogelijkheid van een liefde die openstaat voor de eeuwigheid. Er zijn twee beslissende elementen: wederzijds behoren en conjugale liefdadigheid.

Wederzijds behoren, “gegrond op de vrije toestemming” van de echtgenoten, weerspiegelt de Trinitarische gemeenschap en wordt “een sterke motivatie voor de stabiliteit van de vereniging.” Het is een “behoren van het hart, waar alleen God ziet” en waar alleen Hij mag binnenkomen “zonder de vrijheid en identiteit van de persoon te verstoren.”

De vrijheid van de ander niet schenden

Op deze manier begrepen, “vereist het wederzijds behoren dat eigen is aan exclusieve wederzijdse liefde delicate zorg, een heilige vrees om de vrijheid van de ander te schenden, die dezelfde waardigheid bezit en daarom dezelfde rechten.” Iemand die houdt, weet dat “de ander niet kan worden gebruikt als een middel om zijn eigen frustraties op te lossen,” en dat de innerlijke leegte van iemand nooit mag worden gevuld “door macht over de ander uit te oefenen.”

De Nota betreurt “de vele vormen van ongezonde verlangens die leiden tot expliciet of subtiel geweld, onderdrukking, psychologische druk, controle en uiteindelijk verstikking.” Dit zijn “falen van respect en eerbied voor de waardigheid van de ander.”

Huwelijk is geen bezit

Daarentegen houdt een gezonde “wij twee” in “de wederkerigheid van twee vrijheden die nooit worden geschonden, maar elkaar kiezen, altijd een grens behouden die niet mag worden overschreden.” Dit gebeurt wanneer “een persoon zichzelf niet verliest in de relatie, niet samensmelt met de geliefde,” en de aard van elke gezonde liefde respecteert, “die nooit zoekt om de ander te absorberen.”

De Nota voegt toe dat een koppel in staat moet zijn om “momenten van reflectie of verzoeken om alleen zijn of autonomie van een van de echtgenoten te begrijpen en te aanvaarden.” Immers, “het huwelijk is geen bezit,” noch is het “een aanspraak op volledige rust” of een totale bevrijding van eenzaamheid (want alleen God kan de leegte binnenin een mens vullen). Het is eerder vertrouwen en de capaciteit om nieuwe uitdagingen aan te gaan. Tegelijkertijd wordt echtgenoten aangeraden om zich niet van elkaar terug te trekken, omdat “wanneer afstand te frequent wordt, het ‘wij twee’ het risico loopt te vervagen.”

Gebed: Een kostbaar middel om in liefde te groeien

Wederzijds behoren wordt ook uitgedrukt in de toewijding van de echtgenoten om elkaar te helpen groeien als personen. Hier is gebed “een kostbaar middel” waardoor een stel geheiligd kan worden en in liefde kan groeien. Op deze manier wordt conjugale liefdadigheid-“een verenigende kracht” en “een goddelijke gave” die in gebed wordt gezocht en gevoed door het sacramentele leven-in het huwelijk “de grootste vriendschap” tussen twee harten die dichtbij elkaar staan, “buren,” die van elkaar houden en zich “thuis” bij elkaar voelen.

Sexualiteit en vruchtbaarheid

Dankzij de transformerende kracht van liefdadigheid kan seksualiteit “in lichaam en ziel” worden begrepen, niet enkel als een impuls of uitlaatklep, maar als “een wonderbaarlijk geschenk van God” dat elke persoon oriënteert op zelfgave en het goede van de ander in de volheid van hun persoon. Conjugale liefdadigheid uit zich ook in vruchtbaarheid, “hoewel dit niet betekent dat elke seksuele daad expliciet gericht moet zijn op voortplanting.” Het huwelijk behoudt zijn essentiële karakter, zelfs wanneer het kinderloos is. De Nota bevestigt ook de legitimiteit van het respecteren van natuurlijke perioden van onvruchtbaarheid.

Sociale media en de noodzaak van een nieuwe aanpak van onderwijs

In een “postmodern consumptiegericht individualisme” dat de eenheidsbetekenis van seksualiteit en huwelijk ontkent, hoe kan trouwe liefde dan behouden blijven? Het document zegt dat het antwoord ligt in onderwijs.

Hoe kan trouwe liefde behouden blijven? Het antwoord, zegt het document, ligt in onderwijs.

“Het universum van sociale media, waar bescheidenheid verdwijnt en symbolisch en seksueel geweld zich vermenigvuldigt, toont de urgentie van een nieuwe pedagogie.” Nieuwe generaties moeten worden voorbereid om liefde te verwelkomen als een diepgaand menselijk mysterie, het niet te presenteren als een loutere impuls, maar als een oproep tot verantwoordelijkheid en “een capaciteit voor hoop die de gehele persoon omvat.”

Zorg voor de armen: Een “antidoot” tegen het in zichzelf keren

De liefdadigheid van de conjugale vereniging is ook te zien in stellen die niet binnen hun eigen individualisme blijven, maar betrokken zijn bij gedeelde projecten om “iets moois voor de gemeenschap en voor de wereld te doen,” aangezien “een persoon zichzelf vervult door relaties aan te gaan met anderen en met God.”

Anders verwordt de liefde tot egoïsme, zelfverwijzing en zelfafsluiting-een houding die kan worden bestreden door bijvoorbeeld een “sociaal gevoel” binnen het paar te cultiveren terwijl ze samenwerken voor het algemeen welzijn. Centraal hierin is aandacht voor de armen, die-zoals paus Leo XIV zegt-“een gezinskwestie” zijn voor christenen, niet slechts een “sociale kwestie.”

Conjugale liefde als belofte van het oneindige

Ten slotte bevestigt de Nota dat “elk authentiek huwelijk een eenheid is die bestaat uit twee individuen, die een relatie vereist die zo intiem en totaliserend is dat deze niet met anderen kan worden gedeeld.” Van de twee essentiële eigenschappen van de huwelijksband-eenheid en onoplosbaarheid-is het dus de eenheid die de onoplosbaarheid grondt. Pas dan kan conjugale liefde een dynamische realiteit worden, geroepen tot voortdurende groei en ontwikkeling in de loop van de tijd, geworteld in een “belofte van het oneindige.”

Van Genesis tot de leer van de papi

De Nota biedt ook een breed overzicht van het thema monogamie: beginnend met het Boek Genesis, via de Kerkvaders en belangrijke magisteriële documenten, en uiteindelijk terechtkomend bij twintigste-eeuwse filosofen en dichters. Het verdiept het gevoel van behoren dat wordt uitgedrukt in de frase “wij twee.” Want, zoals St. Augustinus zei: “Geef me een hart dat liefheeft, en het zal begrijpen wat ik zeg.”

Dank u voor het lezen van ons artikel. U kunt op de hoogte blijven door u in te schrijven voor onze dagelijkse nieuwsbrief. Klik hier