Nieuw artikel op Vier.nu: verschillende encyclieken over de Heilige Geest
RKKERK.NL |
5 juni 2025
Dit bericht is met toestemming overgenomen. Klik hier voor het originele bericht.
Vier.nu, de website over christelijke hoogfeesten en een initiatief van de Rooms-Katholieke Kerk in Nederland, heeft een nieuw artikel gepubliceerd, getiteld ‘Encyclieken over de Heilige Geest’. Het artikel biedt een overzicht van belangrijke teksten van verschillende pausen die de rol en werking van de Heilige Geest in de Kerk en in het leven van gelovigen behandelen.
Het artikel gaat dieper in op Divinum Illud Munus (1897) een encycliek van Paus Leo XIII, waarin de Heilige Geest wordt beschreven als Trooster, Leraar en Voorspraak.
Verder wordt genoemd Dominum et Vivificantem (1986) door Paus Johannes Paulus II, een encycliek die onder meer de rol van de Heilige Geest in de Kerk en de wereld behandelt. Ook wordt er gelinkt naar Mystici Corporis Christi (1943) een encycliek van Paus Pius XII, waarin de Heilige Geest als het vitale principe van de Kerk wordt beschreven en ook Humanae Salutis (1961) wordt genoemd, een tekst van Paus Johannes XXIII, die de noodzaak van een nieuwe studie en devotie tot de Heilige Geest benadrukt.
Vier.nu Pinksteren
Vier.nu biedt verder uitgebreide informatie over Pinksteren, zoals een uitleg van de betekenis en oorsprong van Pinksteren, informatie over de tradities en rituelen met Pinksteren en informatie over het bidden van een noveen ter voorbereiding op Pinksteren. Voor kinderen is er een prachtige kleurplaat om te downloaden.
Videoboodschap van paus Leo XIV voor Wereldmissiezondag, 18 oktober
Dit bericht is met toestemming overgenomen. Klik hier voor het originele bericht.
Paus Leo XIV heeft in een videoboodschap opgeroepen tot eenheid, solidariteit en een hernieuwde missionaire inzet in het kader van Wereldmissiezondag op 18 oktober. Op Wereldmissiezondag wordt wereldwijd bijzondere aandacht gevraagd voor de missionaire opdracht van de Kerk.
In zijn videoboodschap benadrukt de paus het belang van het verkondigen van het Evangelie door woord én daad. Hij moedigt gelovigen aan om zich in te zetten voor mensen die leven in moeilijke omstandigheden en om als geloofsgemeenschap een teken van hoop te zijn in de wereld.
De videoboodschap van paus Leo XIV is onder meer ook te bekijken via MISSIO Nederland. In Nederland wordt op 17 en 18 oktober in de parochies gecollecteerd voor Missio.
Wereldmissiemaand bij Missio
Missio Nederland voert in 2026 onder de titel ‘Eén in Christus, verenigd in de missie’ de wereldmissiemaand-campagne voor Madagaskar, een van de armste landen ter wereld. Missio Nederland is onderdeel van de internationale Pauselijke Missiewerken van de Rooms-katholieke Kerk, dat valt onder het Dicasterie voor Evangelisatie. De Pauselijke Missiewerken zijn actief in ongeveer 130 landen.
Collecteschema R.-K. Kerk voor 2027 vastgesteld en te downloaden
Dit bericht is met toestemming overgenomen. Klik hier voor het originele bericht.
De Nederlandse Bisschoppenconferentie stelt elk jaar een collecteschema vast. Daarin worden perioden aangegeven waarin gecollecteerd wordt voor specifieke doelen als bijvoorbeeld de Vastenactie, de Week van de Nederlandse Missionaris en de Nationale Jongerencollecte. Het collecteschema voor 2027 werd in oktober 2026 vastgesteld.
De parochies ontvangen het collecteschema via hun bisdom, maar het kan hier ook worden gedownload: Vastgesteld collecteschema 2027
Antoine Bodar benoemd tot erekapelaan paus en pauselijke onderscheiding voor Ed Nijpels
Dit bericht is met toestemming overgenomen. Klik hier voor het originele bericht.
Antoine Bodar, rector van de Friezenkerk in Rome, is door paus Leo XIV benoemd tot erekapelaan van de paus. Dit werd op maandag 12 oktober officieel bekend gemaakt. Met deze pauselijke onderscheiding verkrijgt hij de eretitel monseigneur, een erkenning voor zijn jarenlange inzet voor de Kerk, zijn pastorale werk en zijn bijdrage aan het publieke debat over geloof en cultuur.
De benoeming werd bekendgemaakt tijdens een bijeenkomst in Rome waarbij de officiële benoemingsbrief aan mgr. Bodar werd overhandigd door mgr. Jan Hendriks, bisschop van Haarlem-Amsterdam.
Bodar geniet in Nederland brede bekendheid als priester, schrijver, cultuurhistoricus en mediapersoonlijkheid. Naast zijn publicaties en optredens in de media vervult hij sinds enkele jaren de functie van rector van de Friezenkerk, de kerk voor Nederlandse pelgrims in Rome.
Onderscheiding voor Ed Nijpels
De benoeming volgt kort op een andere pauselijke onderscheiding die verband houdt met de Friezenkerk. Eerder deze maand werd Ed Nijpels, voorzitter van de Stichting Vrienden van de Friezenkerk, benoemd tot Ridder in de Orde van Sint Sylvester vanwege zijn verdiensten voor de kerk en zijn inzet voor de versterking van de banden tussen Nederland en de Friezenkerk in Rome. De onderscheiding zou worden uitgereikt door mgr. Johannes van den Hende, maar omdat hij verhinderd was, werd de plechtigheid waargenomen door mgr. Jan Hendriks.
Bron bericht en foto’s: arsacal.nl. Op deze website van mgr. Hendriks zijn meer foto’s en verslaggeving van de gebeurtenissen te vinden.
Katholiekleven.nl publiceert artikelenreeks over kerkleraar Johannes van het Kruis
Dit bericht is met toestemming overgenomen. Klik hier voor het originele bericht.
Katholiekleven.nl, het videokanaal van de bisschoppenconferentie, publiceert vanaf september 2026 een reeks van vier artikelen over Johannes van het Kruis, de zestiende-eeuwse Spaanse mysticus, karmeliet en kerkleraar. De serie belicht zijn leven, spiritualiteit en blijvende betekenis voor gelovigen van vandaag.
Het eerste deel van de reeks is inmiddels gepubliceerd. Daarin staat het bewogen levensverhaal van Johannes van het Kruis centraal. Het artikel beschrijft onder meer zijn jeugd in armoede, zijn toetreding tot de karmelietenorde, zijn samenwerking met Theresia van Avila bij de hervorming van de Karmel en de gevangenschap die hij moest doorstaan vanwege die hervormingen.
Volgens het artikel ontstonden tijdens deze moeilijke periode enkele van zijn bekendste geestelijke geschriften, waaronder teksten over de zogenoemde ‘donkere nacht’, een belangrijk thema binnen zijn spiritualiteit.
Heilige kerkleraar
De publicatie van de artikelenreeks sluit aan bij een bijzonder jaar voor de karmelieten. Daarbij wordt aandacht gevraagd voor het leven en de spirituele nalatenschap van Johannes van het Kruis, die 300 jaar geleden, in 1726 heilig werd verklaard en een eeuw geleden door paus Pius XI werd uitgeroepen tot kerkleraar.
In de komende afleveringen gaat de reeks verder in op zijn werken, zijn spirituele inzichten en de actualiteit van zijn gedachtegoed.
Paus Leo XIV moet binnenkort longoperatie ondergaan: bid mee voor zijn herstel
Dit bericht is met toestemming overgenomen. Klik hier voor het originele bericht.
Paus Leo XIV heeft op zondag 11 oktober aangekondigd dat hij in de volgende dagen een operatie moet ondergaan om een kleine longafwijking te laten verwijderen. De afwijking werd ontdekt tijdens recente medische onderzoeken en bevindt zich volgens artsen in een zeer vroeg stadium. De ingreep zal plaatsvinden in het Agostino Gemelli Polyclinic Hospital in Rome.
Tijdens het zondagse angelusgebed maakte de paus zelf zijn gezondheidssituatie bekend aan de gelovigen die op het Sint-Pietersplein waren samengekomen, met de volgende woorden:
“Beste vrienden, tijdens enkele recente medische onderzoeken hebben de artsen een kleine, gelokaliseerde nodus (afwijking, red.) in mijn long gevonden. Deze werd in een zeer vroeg stadium ontdekt en is goed afgebakend. De artsen zijn van mening dat het het beste is om in te grijpen en daarom heb ik, op hun advies, besloten een operatie te ondergaan om deze te verwijderen. De operatie staat gepland voor de komende dagen. Ik dank u voor uw geestelijke nabijheid en vertrouw mij toe aan uw gebeden.”
Volgens Matteo Bruni, directeur van de persdienst van de Heilige Stoel, staat de operatie gepland voor de eerste dagen van de week van 11 oktober. De verwachte hersteltijd na de ingreep bedraagt ongeveer een week.
Oproep tot gebed
In aansluiting bij de oproep van Paus Leo XIV zelf, zijn gelovigen van harte uitgenodigd om voor de Heilige Vader te bidden in de dagen rond de operatie en tijdens zijn herstel.
Vaticaans dicasterie roept op tot meer prioriteit voor mentale gezondheid
Dit bericht is met toestemming overgenomen. Klik hier voor het originele bericht.
Ter gelegenheid van de Werelddag voor de Mentale Gezondheid op zaterdag 10 oktober heeft het Dicasterie voor de Integrale Menselijke Ontwikkeling voor het eerst een speciale boodschap uitgebracht. In de tekst vraagt prefect zuster Alessandra Smerilli (foto) aandacht voor de groeiende uitdagingen rond mentale gezondheid en roept zij kerkgemeenschappen op te investeren in luisteren, begeleiding en samenwerking met professionele zorgverleners.
Geen enkele psychologische wond kan volgens de boodschap de waardigheid van een mens uitwissen. Zuster Alessandra Smerilli verwijst daarbij naar de apostolische exhortatie Dilexi te van paus Leo XIV, waarin hij benadrukt dat de waardigheid van iedere mens zichtbaar blijft, juist wanneer iemand zwak, kwetsbaar of lijdend is
Groeiende zorg
In de boodschap wordt gewezen op de groeiende zorgen rond mentale gezondheid. Daarbij wordt verwezen naar uitspraken van paus Leo XIV, die eerder stelde dat mentale gezondheid steeds meer onder druk staat, ook in samenlevingen die zichzelf als ontwikkeld beschouwen. Volgens de paus is dat een teken dat er iets fundamenteel mis kan zijn met een eenzijdige opvatting van vooruitgang en groei
Het dicasterie noemt mentale gezondheid een van de meest urgente pastorale uitdagingen voor veel lokale kerken. Bijzondere aandacht wordt gevraagd voor mensen die leven in humanitaire crises, zoals oorlogen, gedwongen migratie, politieke instabiliteit, natuurrampen en structurele armoede. Ook jongeren vormen volgens de boodschap een kwetsbare groep, onder meer door sociale druk, economische onzekerheid en gevoelens van isolatie.
Duurzame aanpak
Parochies, scholen, religieuze gemeenschappen en andere kerkelijke verbanden zijn vaak plaatsen waar mensen hun psychische nood delen en ondersteuning zoeken. Daarom roept het dicasterie op tot een duurzame pastorale aanpak, met goed toegeruste pastorale medewerkers, samenwerking met professionals in de gezondheidszorg, aandacht voor suïcidepreventie, ondersteuning van gezinnen en zorg voor jongeren
Een centraal thema in de boodschap is het belang van luisteren. Volgens het dicasterie begint herstel vaak op het moment dat iemand zich werkelijk gehoord voelt. “Niemand geneest alleen”, zo wordt paus Leo XIV geciteerd.
In het kader van de Werelddag voor de Mentale Gezondheid organiseert het dicasterie op 13 oktober een internationale studiedag over mentale gezondheid en pastorale begeleiding in humanitaire crisiscontexten. De bijeenkomst kan ook online worden gevolgd, via: humandevelopment.va.
Paus Leo XIV roept op tot eenheid en missionaire inzet in jubileumjaar Wereldmissiezondag
Dit bericht is met toestemming overgenomen. Klik hier voor het originele bericht.
Paus Leo XIV roept in zijn boodschap voor de 100e editie van Wereldmissiezondag, zondag 18 oktober 2026, katholieken wereldwijd op om de missionaire opdracht uit te voeren in eenheid, samenwerking en liefde. Het thema van de boodschap is ‘Eén in Christus, verenigd in de missie’ en met dat thema voert Missio in de missiemaand oktober ook een campagne met de focus op Madagaskar.
In zijn boodschap vraagt Leo XIV aandacht voor een cultuur van missionaire samenwerking. Eenheid mag volgens hem niet worden verward met uniformiteit, maar moet ruimte bieden aan verschillende talenten, tradities en charisma’s die samen bijdragen aan dezelfde opdracht. Hij moedigt kerkelijke organisaties en lokale gemeenschappen aan om creatieve vormen van samenwerking te ontwikkelen en zo de wereldwijde missionaire gemeenschap te versterken.
Paus Leo XIV spreekt ook zijn bijzondere waardering uit voor missionarissen die wereldwijd werkzaam zijn, vaak onder moeilijke omstandigheden. Zij verlaten hun thuisland en zekerheden om het Evangelie te brengen in gebieden die arm zijn, door conflicten worden getroffen of cultureel sterk verschillen van hun eigen achtergrond. Hun inzet laat volgens de paus zien dat “Gods liefde sterker is dan welke hindernis dan ook”. Tegelijkertijd benadrukt hij dat “de wereld deze moedige getuigen van Christus nog altijd nodig heeft”.
Ook kleine giften zijn betekenisvol
Aan het slot van zijn boodschap roept de paus gelovigen op om missionair werk te ondersteunen met gebed, persoonlijke betrokkenheid en financiële bijdragen. Daarbij benadrukt hij dat ook kleine giften betekenisvol zijn voor de wereldwijde missie van de Kerk. “Elke gift, hoe klein ook, wordt een belangrijke daad van missionaire saamhorigheid”, schrijft hij. In Nederland wordt op 17 en 18 oktober in de parochies gecollecteerd voor Missio.
Wereldmissiemaand bij Missio
Missio Nederland voert in 2026 onder de titel ‘Eén in Christus, verenigd in de missie’ de wereldmissiemaand-campagne voor Madagaskar, een van de armste landen ter wereld. Missio Nederland is onderdeel van de internationale Pauselijke Missiewerken van de Rooms-katholieke Kerk, dat valt onder het Dicasterie voor Evangelisatie. De Pauselijke Missiewerken zijn actief in ongeveer 130 landen.
Vaticaanse topvrouw zr. Nathalie Becquart bezoekt Nederland bij jubileum KVO
Dit bericht is met toestemming overgenomen. Klik hier voor het originele bericht.
De Franse religieuze en Vaticaanse functionaris Nathalie Becquart bezoekt van 14 tot en met 16 november 2026 Nederland op uitnodiging van de Katholieke Vereniging voor Oecumene (KVO). Het bezoek staat in het teken van het 25-jarig jubileum van de vereniging.
Becquart, lid van de congregatie XMCJ (voluit in het Engels: Xavieres Missionaries of Christ Jesus), werd in 2021 door paus Franciscus benoemd tot ondersecretaris van het secretariaat van de bisschoppensynode. Met die benoeming werd zij de eerste vrouw die stemrecht kreeg binnen een bisschoppensynode. Sindsdien speelt zij een prominente rol binnen het wereldwijde synodale proces van de Rooms-Katholieke Kerk.
Jubileumsymposium op zaterdag 14 november
Het centrale onderdeel van haar bezoek is het jubileumsymposium op zaterdag 14 november in de Bergkerk in Amersfoort. Daar verzorgt Becquart de hoofdlezing. Het symposium staat in het teken van de relatie tussen synodaliteit en oecumene. Daarbij wordt aangesloten bij de visie van paus Franciscus dat de synodale weg van de Katholieke Kerk en de oecumenische weg van de christelijke kerken nauw met elkaar verbonden zijn.
Becquart heeft zich de afgelopen jaren actief ingezet op het snijvlak van deze twee thema’s. Zo was zij betrokken bij de organisatie van het oecumenische gebedsevenement Together: Gathering of God’s People, dat plaatsvond aan de vooravond van de eerste zitting van de synode in september 2023. Daarnaast nam zij recent deel aan een studiegroep die zich boog over oecumenische vraagstukken uit het synodale proces die niet tijdens de synode werden behandeld. De aanbevelingen van deze groep zijn inmiddels voorgelegd aan paus Leo XIV. Tijdens het symposium zal Becquart deze nader toelichten.
Het thema van het symposium luidt: “Wij zijn één! Wij zijn het al! Laten we dat erkennen, ervaren en zichtbaar maken.” Deze woorden zijn ontleend aan een oproep van paus Leo XIV tijdens de Week van Gebed voor de Eenheid in januari 2026. Na de keynotelezing zullen vertegenwoordigers uit de Nederlandse oecumenische wereld in referaten en een panelgesprek reageren op haar bijdrage. Daarbij wordt verkend welke rol de Rooms-Katholieke Kerk nationaal en internationaal kan spelen in de bevordering van de eenheid tussen christelijke kerken.
Verdere bijeenkomsten met Becquart in Nederland
Voorafgaand aan het symposium vindt op zaterdagochtend 14 november een bijeenkomst plaats over vrouwelijk leiderschap in de Rooms-Katholieke Kerk. Deze ontmoeting wordt onder meer georganiseerd door het Netwerk Katholieke Vrouwen. Tijdens deze bijeenkomst gaat Becquart in gesprek over de betekenis en toekomst van vrouwelijke leiderschapsrollen binnen de kerk.
Op maandag 16 november sluit Becquart haar bezoek af met een expertmeeting aan de Tilburg School of Catholic Theology. Tijdens deze bijeenkomst bespreken vertegenwoordigers uit wetenschap en kerkelijke organisaties welke bijdrage de academische theologie kan leveren aan de verdere verwerking van het synodale proces en de thema’s die daaruit voortkomen.
Samenwerking
Het initiatief voor het bezoek is genomen door de Katholieke Vereniging voor Oecumene. Bij de organisatie wordt samengewerkt met Luce/Centrum voor Geloofscommunicatie van de Tilburg School of Catholic Theology en de Landelijke Werkgroep Synodaliteit.
Het jubileumsymposium vindt plaats op zaterdag 14 november van 13.30 tot 18.00 uur in de Bergkerk aan de Dr. A. Kuyperlaan 2 in Amersfoort. Informatie over het programma en tickets zijn beschikbaar via de website van de Katholieke Vereniging voor Oecumene.
Twee video’s over sociaal-emotionele veiligheid in de Kerk
Dit bericht is met toestemming overgenomen. Klik hier voor het originele bericht.
Hoe bouwen we samen aan een Kerk waarin iedereen zich veilig, gezien en gerespecteerd weet? Tijdens de landelijke studiedag ‘Sociaal-emotionele veiligheid in de Rooms-Katholieke Kerk in Nederland’ stonden deze vragen centraal.
Op 30 september kwamen in Amersfoort ruim honderd deelnemers uit bisdommen, parochies, religieuze instituten en andere kerkelijke organisaties bijeen om te luisteren, te leren en met elkaar in gesprek te gaan. Van deze studiedag zijn nu twee video’s beschikbaar, die ieder vanuit een eigen perspectief laten zien wat nodig is om te werken aan een veilige Kerk.
Iedereen kan bijdragen aan een veilige Kerk
In de eerste video staat de bijdrage centraal van prof. dr. Hans Zollner sj, internationaal deskundige op het gebied van safeguarding. Hij benadrukt dat het bevorderen van veiligheid geen taak is van enkele verantwoordelijken binnen de Kerk, maar een opdracht voor alle gelovigen.
Volgens Zollner behoort de zorg voor kwetsbare mensen tot de kern van de christelijke zending. Daarom vraagt het bouwen aan een veilige Kerk om een cultuur van verantwoordelijkheid, openheid en zorg voor elkaar. Tegelijk onderstreept hij dat de Kerk eerlijk moet erkennen waar zij in het verleden tekort is geschoten en daarvan moet blijven leren.
Zijn inzichten worden afgewisseld met de ervaringen van Lara van der Zee, pastoraal werkster in parochie De Twaalf Apostelen. Zij vertelt hoe de oproep van Zollner aansluit bij haar eigen overtuiging dat christenen geroepen zijn om er juist voor kwetsbare mensen te zijn en daarom ook zelf moeten zorgen voor de Kerk als veilige plek.
Luisteren, leren en ontmoeten
De tweede video geeft een bredere indruk van de studiedag en laat zien hoe deelnemers met elkaar in gesprek gingen over sociaal-emotionele veiligheid binnen de Kerk.
Pastoor Roland Putman ofm vertelt hoe ook subtiele aspecten van communicatie van invloed kunnen zijn op gevoelens van veiligheid. Dagvoorzitter mr. Monique de Witte-van den Haak blikt terug op een dag waarop deskundige bijdragen, ontmoetingen en gesprekken elkaar versterkten.
De video eindigt met het slotgebed van zr. Monica Raassen crss, waarnemend voorzitter van de Konferentie van in Nederland gevestigde Religieuzen (KNR). “De Kerk is niet altijd een veilige plaats geweest voor iedereen. Daar zijn wij ons vandaag opnieuw extra bewust van geworden”, zegt zij.
Gezamenlijke verantwoordelijkheid
De studiedag werd georganiseerd door de Nederlandse Bisschoppenconferentie en de Konferentie van in Nederland gevestigde religieuzen (KNR), in samenwerking met de Tilburg School of Theology (TST). De dag onderstreepte dat sociaal-emotionele veiligheid niet alleen vraagt om procedures en afspraken, maar ook om een cultuur waarin mensen zich gehoord, beschermd en gerespecteerd weten.
De studiedag werd mede mogelijk gemaakt door bijdragen van Porticus en de Mr. Paul de Gruyter Stichting.
Verslag studiedag sociaal-emotionele veiligheid: samen verantwoordelijk voor een veilige Kerk
Dit bericht is met toestemming overgenomen. Klik hier voor het originele bericht.
“Wat is er nodig om blijvend een veilige ruimte en cultuur van vertrouwen en openheid te scheppen?” Met die vraag opende dagvoorzitter mr. Monique de Witte-van den Haak de studiedag Sociaal-emotionele veiligheid in de Rooms-Katholieke Kerk in Nederland.
De bijeenkomst werd georganiseerd door de Nederlandse Bisschoppenconferentie en de Konferentie van in Nederland gevestigde religieuzen (KNR), in samenwerking met de Tilburg School of Theology (TST).
Aan de studiedag, die plaatsvond in de Bergkerk in Amersfoort, namen ruim 120 mensen deel. Het gezelschap was breed samengesteld en bestond uit vertegenwoordigers van allerlei geledingen binnen de Kerk: priesters en diakens, pastoraal werkers, leidinggevenden van religieuze gemeenschappen en kloosters, rectoren van priesteropleidingen, betrokkenen bij het Meldpunt en vertrouwenspersonen.
Voortbouwen op gezamenlijke verantwoordelijkheid
Sinds het begin van de aanpak van seksueel misbruik van minderjarigen in de Rooms-Katholieke Kerk werken de bisschoppen en de hogere oversten in Nederland nauw samen. Gezamenlijk vroegen zij de heer Deetman onafhankelijk onderzoek te doen naar misbruik binnen de Kerk. Ook de aanbevelingen uit dat onderzoek werden gezamenlijk ingevoerd. Het huidige Meldpunt Grensoverschrijdend Gedrag RKK is eveneens een gezamenlijk initiatief.
De studiedag van 30 september past in die lijn van gezamenlijke verantwoordelijkheid. “Het thema van vandaag is een belangrijk thema”, zei dagvoorzitter De Witte. “Een onderwerp dat getekend wordt door het verleden, het onvoorstelbare leed dat daar is aangericht en de lessen die daaruit zijn getrokken en de permanente aandacht die ervoor behoort te zijn. Niet voor niets heeft paus Leo XIV ook tijdens zijn bezoek aan Franrijk afgelopen dagen ook weer persoonlijk met slachtoffers gesproken.”
Mgr. Van den Hout, bisschop van Roermond, opende de dag met gebed. Daarna volgden verschillende inleidingen.
Terugblik op vijftien jaar beleid en bewustwording
Dr. Stefan Gärtner, universitair docent praktische theologie aan de Tilburg School of Catholic Theology, blikte terug op de periode vanaf 2010. Hij sprak over maatregelen die de Kerk in Nederland nam, waaronder de instelling van het onafhankelijke Meldpunt en de invoering van de Gedragscode Pastoraat. Met het oog op het voorkómen van grensoverschrijdend gedrag wees hij op het belang om zaken als macht en gezag, spiritualiteit en kerkelijke cultuur verder te doordenken.
Ervaringen in België
Mia De Schamphelaere LLM, voormalig parlementariër CD&V, is in Vlaanderen verbonden aan het ‘Gemeenschappelijk opvangpunt voor de melding van seksueel misbruik van minderjarigen en kwetsbare personen in een pastorale context’. Zij schetste voor het Nederlandse publiek de ervaringen van de Belgische Kerk.
“De verhalen van slachtoffers moeten de Kerk blijvend aansporen tot nederigheid, waakzaamheid en verandering”, benadrukte zij. “De Kerk mag de bladzijde van de misbruikcrisis niet simpelweg omslaan, maar moet uit het verleden blijven leren en bouwen aan een cultuur waarin iedereen zich veilig, beschermd en gerespecteerd weet.”
Safeguarding als opdracht voor de hele Kerk
Hoe je dat kunt doen werkte prof. dr. Hans Zollner sj uit in zijn inleiding. Hij sprak over ‘safeguarding’ en de missionaire identiteit van de Kerk. Christus zelf, zo stelde hij, is de veilige ruimte bij uitstek. Daarom is de geloofsgemeenschap geroepen om veilige ruimtes, veilige relaties, veilige processen en veilige structuren te creëren voor alle mensen, en in het bijzonder voor kwetsbare personen.
Hij gaf ook aan hoe opeenvolgende pausen de zorg voor slachtoffers en de preventie van misbruik een “urgente opdracht” noemden en een verantwoordelijkheid “voor het hele volk van God”. Daarbij citeerde hij de apostel Paulus: “Wanneer een lid lijdt, delen alle ledematen in het lijden” (1 Korintiërs 12, 26).
Meer dan regels en procedures
In de middag sprak Mr. Theo Bot, voorzitter van de Klachtencommissie van het Meldpunt. “Procedures zijn noodzakelijk, maar ze zijn pas het halve werk”, zei hij. “Reglementen en klachtenprocedures zijn vooral reactief. Ze treden in werking wanneer er iets is gebeurd.”
“Sociaal-emotionele veiligheid vraagt juist om preventie. Dat betekent dat we binnen parochies en kerkelijke instellingen voortdurend aandacht moeten hebben voor de manier waarop mensen met elkaar omgaan.”
Volgens Bot is die aandacht ook binnen procedures zelf van groot belang. “Iedere procedure heeft zijn eigen taal: melding, klacht, verweer, hoor en wederhoor, bewijs, bevoegdheid, termijnen, dossier en besluit”, zei hij. “Uit een oogpunt van zorgvuldigheid is dat nodig, maar iemand die zich gekwetst, geïntimideerd of misbruikt voelt, komt niet binnen als ‘dossier’. Die komt binnen als mens. Het is dan ook van wezenlijk belang dat procedurele rechtvaardigheid en menselijke aandacht een twee-eenheid zijn.”
Synodale gesprekken over de praktijk
Na de inleidingen voerden de deelnemers in dertien gespreksgroepen met elkaar op synodale wijze een gesprek. Zij spraken over de inleidingen: wat raakte hen daarin en waarom? En: wat is er nodig voor hun eigen praktijk?
Vervolgens vond een dialoog plaats met de vicevoorzitter van de bisschoppenconferentie, Mgr. De Korte, en de waarnemend voorzitter van de KNR, zr. Monica Raassen Crss. Voor veel deelnemers was vooral de bijdrage van prof. dr. Zollner inspirerend geweest. De dialoog ging over de wijze waarop je, juist als kerkgemeenschap, een verantwoordelijkheid hebt om te zorgen voor een veilige omgeving.
Mgr. De Korte merkte op: “Je kunt werken met regels, gedragscodes, VOG’s en vertrouwenspersonen. Dat is allemaal goed en noodzakelijk. Maar voor preventie is ook een open en transparante cultuur nodig, waarin veiligheid werkelijk centraal staat en waarin misstanden worden voorkomen.”
Zr. Monica Raassen onderstreepte nogmaals dat veiligheid breder is dan het voorkomen van seksueel grensoverschrijdend gedrag. “Het gaat ook over machtsmisbruik, spirituele manipulatie en andere vormen van grensoverschrijdend gedrag”, zei zij. “Dat vraagt om openheid, goede begeleiding, duidelijke procedures en laagdrempelige mogelijkheden om zorgen of klachten te melden.”
Afsluiting met gebed
De bijeenkomst werd afgesloten met gebed, waarin zuster Monica Raassen voorging. “U heeft door Jezus uw Kerk op aarde gegrondvest, en wij mogen daaraan bijdragen”, bad zij. “We weten dat het niet altijd de plek is geweest die zij had moeten zijn. Niet altijd is die veiligheid geboden geweest.”
“Daar zijn we ons vandaag extra bewust van geworden. Daarom vragen wij om uw geestkracht, zodat dit in de toekomst niet opnieuw gebeurt. Help ons ons bewust te blijven van onze eigen kwetsbaarheid, maar vooral van de kwetsbaarheid van de mensen voor wie wij zorg dragen.”
Aan het eind van het gebed nodigde zij alle aanwezigen uit samen een Weesgegroet te bidden om de voorspraak van Maria te vragen. “Zij heeft als moeder altijd zorg gedragen voor de mensen om haar heen, in het bijzonder voor haar Zoon, maar ook voor alle anderen. Zij kan een voorbeeld zijn van hoe wij in zorgzaamheid met elkaar omgaan”, aldus zuster Monica.
Deze studiedag werd mede mogelijk gemaakt door een bijdrage van Porticus en de Mr. Paul de Gruyter Stichting.
Vier.nu biedt verder uitgebreide informatie over Pinksteren, zoals een uitleg van de betekenis en oorsprong van Pinksteren, informatie over de tradities en rituelen met Pinksteren en informatie over het bidden van een noveen ter voorbereiding op Pinksteren. Voor kinderen is er een prachtige kleurplaat om te downloaden.
