In een brief aan de bisschoppen van Latijns-Amerika en het Caribisch gebied ter gelegenheid van het derde eeuwfeest van de canonisatie van hun beschermheilige, Sint Turibius van Mogrovejo, reflecteert de paus op het episcopale ministerie in het licht van het ritueel van de verwelkoming van een bisschop in zijn kathedrale kerk. Hij waarschuwt hen tegen het "verlaten van de kudde" en dringt aan op het verzorgen van hun innerlijke leven.
door Edoardo Giribaldi
De drempel van een kathedraal oversteken en van een nieuwe gemeenschap "doorgaan" in dezelfde geest. Het ontvangen van het crucifix en het heiligwater, tekenen van een ministerie dat moet worden uitgevoerd terwijl men zorgt voor het eigen innerlijke leven, dat niet mag verwelken door angsten of persoonlijke voordelen. De transformerende kracht van aanbidding en het mandaat vervat in de Apostolische Brieven als kompas temidden van het buitensporige aantal stemmen die de gedachten van de gelovigen vullen.
Dit zijn enkele van de beelden waardoor paus Leo XIV op het episcopale ministerie reflecteert, verbindingen leggend tussen de volgorde van de rituelen voor de verwelkoming van een bisschop in zijn kathedrale kerk en de missie die hem is toevertrouwd. Hij doet dit in een Pontificale Brief die vandaag, 19 september, is gepubliceerd en gericht is aan de bisschoppen van Latijns-Amerika en het Caribisch gebied ter gelegenheid van het derde eeuwfeest van de canonisatie van hun beschermheilige, Sint Turibius van Mogrovejo.
Terugdenkend aan zijn eigen gedeelde pastorale ervaring in Peru-Turibius, de "Bisschop van de Andes," was aartsbisschop van de Peruaanse hoofdstad Lima-overweegt de paus het ritueel van de verwelkoming van elke bisschop in zijn kathedraal, vergelijkbaar met het ritueel van de verwelkoming van een bisschop wanneer hij pastorale bezoeken aflegt aan de gemeenschappen van zijn bisdom. Het is, zegt hij, "alsof de Kerk de prelaat telkens weer terug zou willen leiden naar de betekenis van die eerste binnenkomst."
Harten in de hemel en voeten op de weg
Het eerste contact met de gelovigen, bij de deuren van de kathedraal, vindt plaats met een gemeenschap wiens reis die van de bisschop voorafgaat. Om het volledig te leren kennen, is hij geroepen om erdoorheen te reizen, zoals Sint Turibius, die er zorg voor droeg dat evangelisatie de lokale talen omvatte, banden smeedend met zijn land en zijn mensen.
"Bepaalde aspecten van een bisdom zijn moeilijk te begrijpen achter een bureau. Om deze reden moeten we ervoor zorgen dat pastorale bezoeken hun vitaliteit behouden: laten we persoonlijk op pad gaan om onze gemeenschappen te ontmoeten, naar onze kudde te luisteren en degenen te zoeken die zelden de kans krijgen om de bisschop te benaderen. Het ministerie van een opvolger van de Apostelen vraagt om te leven met ons hart in de hemel en onze voeten op de weg."
Terug naar de school van het Kruis
Ook bij de deur, gaat paus Leo verder, ontvangt de bisschop een kruisbeeld en kust het. Het is een gebaar dat een "belofte van zelfopoffering" is, een verplichting die Sint Turibius uitstrekte door zijn reizen en ontberingen, dichtbij inheemse volken komend, "misbruiken corrigerend" en dichtbij de armen en de lijdenden blijvend.
"Beste broeders, we moeten vaak terugkeren naar de school van het Kruis. Het verlaten van de kudde kan beginnen lang voordat er enige zichtbare vlucht is, wanneer comfort, angst of eigenbelang de overhand krijgen boven het welzijn van de gelovigen."
Heiligen en heilig gemaakt worden
Van het Kruis naar het heiligwater, dat de bisschop en de gelovigen verzoent in de ene Doop: Degene die heilig maakt, schrijft de paus, blijft "geheel afhankelijk van de heiligmaking".
"Laten we dan ons innerlijke leven verzorgen en ons ervan bewust blijven dat we leerlingen zijn die behoefte hebben aan bekering."
Aanmoedigen van Eucharistische Aanbidding
In stilte, voor het Heilig Sacrament, erkent de bisschop dat pastores komen en gaan en veranderen, nieuwe uitdagingen verschijnen en projecten zich ontvouwen, maar "Christus blijft altijd". De paus dringt er daarom bij de bisschoppen op aan om de Eucharistische Aanbidding tot een "pastorale prioriteit" te maken, waarbij ze de gelovigen tijd en ruimte bieden om steun te vinden voor hun eigen wegen en paden openen die "geen enkel plan kan bedenken".
Bewaken van eenheid
Vanuit contemplatie nadert men het altaar van de Heer, hier beschouwd als "de Ene die Zijn Kerk om Zich heen verzamelt en haar één lichaam maakt". De heilig verklaarde aartsbisschop van Lima, merkt paus Leo op, diende een uitgestrekte en diverse Kerk en streed om deze verenigd te houden. Het is een verantwoordelijkheid die ook vandaag moet worden gewaarborgd, zodat "de diversiteit van onze bisdommen haar eenheid in Christus vindt".
Geduldig en verankerd temidden van misleidende stemmen
Het ritueel gaat verder met de proclamatie van de Apostolische Brief, de Pauselijke Bul waarmee de paus de herder van elke particuliere Kerk aanstelt. De bisschop verleent deze aanstelling niet aan zichzelf, maar ontvangt het en oefent het uit in gemeenschap met de Kerk, zich verplichtend om zijn "goede schat" te bewaken. Sint Turibius vervulde deze plicht, merkt de paus op, door zijn ontvangst van het Concilie van Trente, de provinciale raden, de diocesane synodes en zijn catechetische werk.
"In een tijd waarin zoveel stemmen autoriteit claimen over de gewetens van de gelovigen, is het de plicht van de bisschop om een duidelijke leerstelling aan te bieden die geduldig en verankerd is in deze gemeenschap, om zijn volk te helpen de stem van de Enige Herder te herkennen."
Met vertrouwen kunnen kloppen
Het geestelijkheid en de gelovigen naderen vervolgens hun nieuwe bisschop met een gebaar van eerbied dat een verantwoordelijkheid wordt, vooral zichtbaar in zijn relaties met priesters-die op een "unieke manier" met hem zijn verbonden-en in de missie die is toevertrouwd aan de particuliere Kerk.
De "Apostel van de Andes" zorgde voor hen, en de paus dringt er bij de bisschoppen op aan hetzelfde te doen, vooral tijdens de eerste jaren van hun bediening, waarbij ervoor gezorgd wordt dat niemand het gevoel heeft dat hij zijn herder "alleen kan benaderen wanneer er een probleem is dat moet worden opgelost".
"Het episcopale vaderschap wordt vaak erkend wanneer een priester weet dat hij met vertrouwen op de deur van de bisschopswoning kan kloppen."
De essentiële plaats van gebed
Na de woorden van het Evangelie komen die van de bisschop zelf, die zijn volk alleen aanspreekt na het ontvangen, overdenken en luisteren. Deze volgorde bevat een les die altijd in gedachten moet worden gehouden.
"Moge geen urgentie of pastorale taak, hoe noodzakelijk ook, ons ertoe brengen om gebed te verwaarlozen, wat een noodzakelijke voorbereiding voor de prediking is. Laten we altijd de tijd nemen die we nodig hebben om naar het woord te luisteren en zorgvuldig na te denken over hoe we dit aan ons volk kunnen presenteren."
Na de Mis, elke dag
Het ritueel komt dan aan bij de offertour, waarin men een glimp opvangt van wat de bisschop dag na dag in de handen van de Heer zal moeten leggen: werk, projecten, beslissingen, mensen, zorgen en hoop.
"Er zullen momenten zijn waarin hij de weg duidelijk ziet, en andere momenten waarin hij zijn eigen kleinheid zal ervaren: al deze dingen kunnen op de pateen worden gelegd. Het is de plicht van de bisschop om zichzelf trouw te geven; de vrucht behoort tenslotte aan God."
De viering van al deze rituelen moet uiteindelijk doorgaan, ver voorbij de Mis, gedurende het hele leven van de bisschop, "totdat zijn hele bestaan, in Christus, een offer aan de Vader wordt".
Bij de 'school' van de bisschoppen van Latijns-Amerika
Volgens het voorbeeld van Sint Turibius kijkt paus Leo naar de "constellatie" van bisschoppen die de spirituele geografie van de Kerk in Latijns-Amerika onderbouwen: heiligen zoals Anthony Maria Claret, Ezekiel Moreno, Raphael Guízar en Oscar Romero, en zalig verklaarden zoals Juan de Palafox, Jacinto Vera, Mamerto Esquiú, Enrique Angelelli, Jesús Jaramillo en Eduardo Pironio.
De paus dringt er vandaag bij de Kerk gemeenschap op aan om haar kennis van hen te verdiepen, om te begrijpen hoe de missie verschillende vormen kan aannemen afhankelijk van tijden en omstandigheden.
De brief eindigt met het toevertrouwen aan Onze Lieve Vrouw van Guadalupe, beschermheilige van Spaanssprekende volken, de wens om "de missie die we hebben ontvangen met vernieuwde trouw te leven".
Dank u voor het lezen van ons artikel. U kunt op de hoogte blijven door u te abonneren op onze dagelijkse nieuwsbrief. Klik hier.
